Bakı
Bakı booked.net
+30°C
FreeCurrencyRates.com

Qaçanı qovaq, yoxsa...

  65

Mütəxəssislərin insandan istədiyi nə?

 Bütün dövrlərdə texnika, texnologiya və ya qidalanma sahəsində təhlükəli və təhlükəsiz məqamlar olub. Adicə şirniyyat, yaxud, qənnadı məhsullarının həddən ziyadə istehlak edilməsinin insan orqanizminə ziyan olmasını bildiyimiz halda, azyaşlılara, özümüzdə, yaxınlarımızda və ətrafımızda olan az qala bütün uşaqlara həmişə konfet təklif etmişik. Bununla onlara olan istək və məhəbbətimizi, nəvazişimizi bildirmişik, onların da bizimçün konfet kimi şirin olduğunu demək istəmişik. Bu adət, ümumiyyətlə, canımıza-qanımıza hopub, ən əziz qonağımızın, evimizin ən istəkli üzvünün qarşısına çayla birlikdə şirniyyat, şəkərli qidalar düzməklə onun nəzərimizdə ən istənilən, mötəbər bir şəxs olduğunu bəyan etmişik. Bu hörmət-izzət uzun zamandır şirin qidaların zərəri barədəki uzun-uzadı mülahizələrə, az qala qlobal çağırışlara belə, yenməyib, yenə bilməyib.

Qeyd etdiyimiz kimi, insan orqanizminə nəyin ziyan, nəyin xeyirli olduğu barədə çağırışlar zaman-zaman gündəmə gəlib, hələ də davam edir. Hətta alimlər, qida mütəxəssisləri, gen mühəndisliyilə məşğul olanlar ümumi sözlərlə, fikirlərlə kifayətlənməyərək, həyatımızı yaxşı və pis, xeyirli və ziyanlı kimi, iki bölməyə ayırıblar. Bu, az qala qaranlıq və aydınlıq, xeyir və şər adlı bəşəri bir mövzuya çevrilib. Odur ki, böyük və kiçik yaşlı olmasından asılı deyil, müasir insan, hamı bu gün “nə olar, nə olmaz” diqtəsini həyatının ayrılmaz bir hissəsinə çevirib.

Misal üçün, min illərdir insanın əsas qidasını təşkil edən, zülal mənbəyi olan ət və ət məhsullarının deyil, yaşıl qidaların, meyvə-tərəvəzlərin insana daha vacib olduğu günün əsas mülahizələrindəndir. Buna mülahizə deyirik, çünki hələ də fikirlər haçalıdır və birincinin, yoxsa ikincinin daha dəqiq, düzgün olduğu da şübhəlilər arasındadır.

Yaxud, qidasını əsasən, düyü təşkil edən xalqları daha sağlam və uzun ömür sürmək mənasında həmişə misal gətirirlər. Digər tərəfdən, düyünün həftədə yalnız bir-iki dəfə istehlak edilməsini bəyan etməklə, hər gün bu ərzaqla qidalananlar çaş-baş vəziyyətə salınır. Halbuki, bu xalqlar dünyaya gözünü açandan düyünü görüb, düyü sözü eşidiblər...

Bundan başqa, qara deyil, yaşıl çayın xeyirli cəhətlərini sadalamaqla yanaşı, arxasınca onun da ziyan olması, bir sözlə, çaydansa, su içməyin xeyrindən bəhs edirlər. İnsanlar da su, yoxsa, onun qaynadılmış, yaşıl, qara variantı barədə düşüncələrlə məşğuldur.

Bunu da mütləq deməliyik, çünki misal birbaşa özümüzə aiddir. İstehlakda qənddən deyil, şəkərdən istifadəni tövsiyə edənlər nədənsə unudur ki, çay içənlərin hamısı qədimdən “dişləmə qənd” anlayışını şəkər tozuna deyil, qəndə xitabən işlədib.

Duz - qidalanmada dad anlayışını ifadə edən, insan orqanizmində əsas elementlərin siyahısında yer alan bu məhsuldan birdəfəlik imtinanın düzgün olub-olmaması da mübahisə predmetidir. Maraqlıdır, “dadsız xörək”, “duzsuz lətifə”, “şit adam” söz birləşməsi, bənzətmələr görəsən, bəs nə üçün yaranıb?

Nə isə, çay deyil, su və ondan başlayaraq sıralanan istehlak, qida məhsullarının bəzisindən qismən, bəzisindən də bütünlüklə uzaq durmağın aşılandığı hazırkı zəmanədə bircə məqam unudulur. Sivilizasiyanın, müasir dünyanın hər dürlü mətləblərindən uzaq olan insan övladı ötən əyyamlarda az, ya çox, bütünlüklə, yaxud aşırı formada bu məhsullardan istifadə edərək müasir insandan da uzun və sağlam yaşayırdı. Deməli, işin mənfi tərəfi hansısa ərzaq məhsulundan hazırda az, ya da çox istifadə edilməsində, onun bizi xəstə salmasında deyil. Məsələ onun tərkibinin “xəstə” olmasındadır. Bunu da boynuna götürən yoxdur...

Ətrafımızda cərəyan edən, təkcə məişətdə, qidalanma müstəvisində deyil, bizimlə birgə yaşayan, hər günümüzdə iştirak edən, bizsiz mövcud olmayan, özümüzü də onsuz təsəvvür etmədiyimiz yeni texnologiyalar dünyasında da xeyir və şər məsələsi vaxtaşırı gündəmə gəlir. Uzağa getməyək, elə bu gün xəbər yayılıb ki, Polşanın baş naziri 5G texnologiyalarının istifadəsinin dayandırılması barədə beynəlxalq çağırışa qoşulub və bununla bağlı sənədi də imzalayıb. Səbəb də odur ki, 5 G texnologiyası insan orqanizmi üçün təhlükəlidir və bu zərərdən bitkilər aləmi, heyvanlar da sığortalanmayıb. Dünyanın sayı minlərlə ölçülən aparıcı elm xadimi və təbiblərinin iştirakıyla aparılan tədqiqatlar nəticəsində bu qənaətə gəlinib. Deyilənə görə, 5 G-nin tətbiqindən əvvəl heç bir təcrübə aparılmayıb və bu texnologiyaların 3 G və 4 G-dən daha yüksəkdə quraşdırıldığına rəğmən, onun elektromaqnit hissəciklərinin zərəri daha çoxdur. Həmin elektromaqnit hissəciklər də insanlarda stress, genetik pozulma, yaddaşsızlıq problemi, xərçəng xəstəliyi və digər fəsadlar yaradır. Necə deyərlər, “bir addım irəli, iki addım geri” mülahizəsinin yeri gəlir bu məqamda.

Dövr, dövran, zaman, zəmanə və kim necə istəyirsə, elə də adlandırdığı dünyamızda onun heç biri yaramır - nə yerində saymaq (“Həyat ətrafımızdan su kimi axır”), nə də həddən ziyadə irəliyə qaçmaq. Sürət, internet, müasir kosmik tədqiqatlar, robotlar, texnologiyalar tələb olunursa, vacibdirsə, onun əksinə, bunlar şüa, radiasiya, xəstəlik yaradırsa, yayırsa... Yenə də yuxarıdakı dilemma yada düşür.

Texnologiyalar lazımdır, lakin onun qarşılığında, xəstəliklərə tutulmaq, fəsadlara yol açmaq da lazım gəlir. Yaşamaq üçün qidalanmaq da vacibdir, amma ondan doğan, yaşamağa son qoyan, beyinləri girinc edən məsələyə hansı adı verək?

Suallar labirintində yol varsa, danışmaqdan, bəyanatlar səsləndirməkdən, tədqiqatların nəticəsini elan etmzdən, insanları qidalanmadan və həyatın sürətindən çəkindirmədən öncə onu da göstərin, cənab alimlər, təbiblər, bir sözlə, insan mütəxəssisləri.

 Nigar Vaqifqızı

Xəbər Lenti

| Qaban vurmaq istəyərkən səhvən atasını güllələdi

| Bakıda “alovlu gecə”dən sonra “eşq keşişləri” pakistanlını “soyub soğana çevirdilər”

| Həftəiçi hava necə olacaq?

| Atletika üzrə dünya çempionatında Azərbaycanı təmsil edəcək idmançıların adları bilindi

| Atası ilə küçədən zibil toplayan Anjelina məktəbə başladı - FOTO

| Azərbaycanlı gimnast Dünya Kubokunun qalibi oldu

| “Zövq”dən ölüm - Ekspertlər həyəcan təbili çalır

| Bakıda ər hamilə arvadını döyüb xəstəxanalıq etdi

| Deputat: Aidiyyəti orqanlarla razılaşdırıldıqdan sonra Milli Məclisdə müzakirə olacaq

| Bakıda dörd dəfə həbs olunmuş “yalançı general” tutuldu

| Sürücülərin diqqətinə: Texniki baxışa görə dövlət rüsumu artırılır

| Azərbaycanın yeniyetmə və gənclər millisi 60 min avroluq turnirdən altı medalla qayıdır

| Motosiklet yoldan çıxdı: 21 yaşlı gənc öldü

| Qanun dəyişdirilir – Müvəqqəti idarəetmə qurumu yaradılır

| Aleksandr Pikalov: Zelenski ilə zarafatlarımız onun üçün qeyri-ənənəvidir

| Keçmiş məhkum narkotiklə tutuldu

| Mourinyu: İnsanlar “Mançester Yunayted”in indiki vəziyyətindən həzz aldığımı düşünür

| Payız yağışla gəlir

| “Zağlı-Zeyvə” yatağında yeni kompressor stansiyasının açılışı oldu

| Bakıda daş karxanasında yanğın: bir nəfər öldü

| Sərhəddə insident: hərbçimiz bıçaqlandı - FOTO

| Azərbaycan millisinin oyununa ancaq 14 yaşadək uşaqlar baxa bilər

| MDB-nin kəşfiyyat rəhbərləri Kazanda toplanır

| Sosial şəbəkələrdə narkotiki təbliğ edən şəxs həbs edildi

| Ruhani ABŞ-a getdi

|

Mehriban Əliyeva: Azərbaycanın təhsil sistemində son illərdə bir sıra uğurlar qazanılıb

| Sükan arxasında sürücünün ürəyi dayandı

| Xəzərdə zəlzələ oldu

| Azərbaycana payız gəldi

| Tağıyevin heykəlinin qoyulacağı vaxt açıqlandı - ÖZƏL

| Qazaxıstanda dünyamiqyaslı Beynəlxalq Ədliyyə Forumu keçirildi - FOTO

| Qazaxıstanda dünyamiqyaslı Beynəlxalq Ədliyyə Forumu keçirildi - FOTO

| Dünya çempionumuz və Bakıdakı Qran-Prinin qalibi Daşkənddə yarışa buraxılmadı

| “Çernobıl” serialı “Emmi” mükafatına layiq görüldü

| Xırdalanda gənc əmisini qətlə yetirib, sonra yandırdı - MƏHKƏMƏ

| 70 yaşlı qadın itkin düşdü, 81 yaşlı kişi onu axtarır

| Xərçəngin müalicəsində inqilabi - YENİLİK

| Los-Anceles Nikol Paşinyanı belə “qarşıladı” - FOTO/VİDEO

| Bakıda dəhşət: psixi xəstə damarlarını doğrayıb küçəyə çıxdı, qohumunu öldürüb, özünə qəsd etdi

| Bu ərazilərdə qaz təchizatı dayandırılıb

| “Şah” məğlubiyyətini şərh etdi: Çempion olmaq qismətimizdə var

| Ailəsininin bank hesabından pul çəkib onları öldürmək üçün qatil tutdu

| İsveçrədə insanlar buzlağın “yasına” gəldilər - FOTO

| Kiyev meriyasında qarət: deputatdan 32 min dollarlıq saat oğurlandı

| Milyonluq maşınla mağazaya girib “playstation” oğurladılar - VİDEO

| Məşhur pornoulduzdan gözlənilməz qərar

| Tələbə dünyada ən iri dodağlara malik olmaq istəyir - FOTO

| ABŞ Rouxaninin BMT səfərinə əngəl törədir – Viza verilmədi

| Çinli üç dünya rekordunu yenilədi

| Ərdoğan və Tramp problemlər haqda danışdılar

| Almaniyanın ilk kosmonavtı öldü

| Rusiyada təlim zamanı desantın iki döyüş maşını parçalandı – FOTO/VİDEO

| İran və Kamboca futbol yığmalarının oyuna qadınlar da buraxılacaq

| Mingəçevir su anbarının yaxınlığında top mərmisi aşkarlandı - FOTO

| İngiltərə kraliçasının gəlini 11 min dollarlıq paltar geydi – Britaniyalılar qəzəbləndi

| Cəbrayıl Həsənov: Amerikalı mənimlə qaça-qaça güləşdi - VİDEO

| Elmar Məmmədyarov ATƏT-in Minsk qrupu həmsədrləri ilə görüşdü

| Elmar Məmmədyarov ATƏT-in Minsk qrupu həmsədrləri ilə görüşdü

| Cüdo millimiz Daşkənddən iki medalla qayıdır

| Rusiyalı tələbə qonşusunu cəmi 63 manata görə öldürübmüş

| Ağstafada mikroavtobusla minik avtomobili toqquşdu

| Azərbaycanlılarla ermənilər arasındakı davaya görə cinayət işi başlandı: iki nəfər saxlanıldı - VİDEO

| Tovuz sakinini maşın vurdu: vəziyyəti ağırdır

| Pompeo: ABŞ İran məsələsinin sülh yolu ilə həllinə çalışır

| Alimlər xərçəng xəstəliyinin əsas səbəbini açıqladılar

| Teymur Rəcəbov Şəhriyar Məmmədovu Dünya Çempionatından kənarlaşdırdı

| İlk şahmatçı qadın: Məhsəti Gəncəvi - FOTO

| Dəfələrlə dağıdılsa da, sirrini qoruyan Gülüstan qalası: gedənlərin qayıtmadığı tunel - REPORTAJ

| Qısqanclıq, namus, şərəf bəhanəsi ilə doğmalarının qurbanına çevrilənlər – Qadınlar niyə öldürülür?

| Çində məscidləri dağıdırlar

| Çeçenistanda cinlərə inansalar da, cadugərləri cəzalandırırlar - VİDEO

| Ağsuda yol qəzası oldu: sürücünün vəziyyəti ağırdır

| Türkiyədə avtomatik dua oxuyan “Duamatik” icad olundu - VİDEO

| Emil yenə qol buraxmadı, komandası qalib gəldi

| Cəbrayıl Həsənov dünya ikincisi oldu

| Afrikalı dəniz quldurları rus gəmiçiləri azad etdilər

| Sınıqçıya getmək risklidir? - VİDEO

| Millimizin üzvü 90 dəqiqə oynadı, komandası qələbə qazandı