Bakı
Bakı booked.net
+30°C
FreeCurrencyRates.com

Buzlaqlar əriyir, nəfəsimiz kəsilir - İqlim dəyişikliyinin fəsadları

  16

Arktikada buzlaqların sürətlə əriməsi dünyanın gələcəyi üçün böyük təhlükə yaradır.

Oxu.Az xəbər verir ki, Svaalbard və Qrenlandiya adalarını bir-birindən ayıran Fram boğazı buzlaqların “öldüyü” yerlərdən biridir.

Qlobal iqlim dəyişikliyi Arktikada buzlaqları normadan iki dəfə artıq isidir ki, bu da kütləvi şəkildə əriməyə gətirib çıxarır. Bu isə buzlaqların altında bir çox xoşagəlməz proses yaradır.

Elm adamları buzun altındakı proseslərin hansı təhlükələr yaradacağını dəqiq bilmək üçün daha çox məlumat əldə etmək istəyirlər. Fram Boğazı Arktika Rəsədxanasının məlumatlarına görə, 1990-cı ildən bu yana dəniz buzlarının qalınlığı üç metrdən iki metrə qədər azalıb.

Şimali Karolina Vilminqton Universitetinin fiziki Till Vaqner deyir ki, Arktikanın bütün yerlərində buzlaqlar incəlib. Alimlərin qənaətinə görə, buzlaqlara daxil olan isti sular Qolfstrim isti cərəyanı vasitəsilə gəlir. Elm dünyası qeyd edir ki, bu hal Arktika, Cənubi Kanada və Mərkəzi Amerikada temperaturu yüksəldəcək, Avropanın şimal-qərb hissəsində isə əksinə, havalar soyuyacaq.

“Bu isti sular Arktikaya daxil olduğu zaman buzlaqların altına düşür. Buzun altındakı təbəqə isə səthə yaxınlaşaraq buzları altdan əridir”, - deyə T.Vaqner bildirir.

Dərin qatlardakı buzlaqların tərkibi alimlərin əsas tədqiqat obyektlərindən biridir. Bioloji okeanoqraf Mattias Keyp bildirir ki, buz parçasının içərisində mikroskopik meşə mövcuddur.

“Bura mikroskopik orqanizmlərin evidir”, - deyə M.Keyp əlavə edir.

Alim deyir ki, bu orqanizmlər atmosferdən karbon-dioksidi özlərinə çəkərək, qlobal iqlim dəyişikliyinin azaldılmasında mühüm rol oynayır:

“Bu, fotosintezdir, onlar oksigen ixrac edirlər. Bu, bizim aldığımız oksigendir”.

Buzlaqlar təkcə Arktikada yox, Antarktikada da sürətlə ərimə təhlükəsi ilə üz-üzədir.

Tədqiqatçılar Antarktikada buzlaqların sürətlə əriyəcəyini bəyan edirlər. Qənaətə görə, Antarktikada buzlaqların əriməsi nəticəsində dəniz suyunun səviyyəsi 50 santimetr qala bilər. Son tədqiqatlarda göstərilir ki, 1990-cı illərlə müqayisədə Antarktidada buz itkisi beş dəfə artıb.

Buz itkisi qitənin içərilərinə doğru irəliləyir və bəzi yerlərdə qalınlığı 100 metrdən də aşağı düşür. Qərbi Antarktikadakı “Thwaites” buzlağının gələcəkdə dəniz səviyyəsinin artması üçün çox böyük risk olduğu bildirilir. Təkcə bu buzlağın əriməsi nəticəsində dəniz suyunun səviyyəsi 50 santimetr qalxa bilər.

Məlumatlara görə, dənizin dibindəki torpaq xətti geri çəkilir, bu isə qeyri-sabitliyin, buzların əriməsinin gözləniləndən çox olacağını deməyə əsas verir. Corciya Texnologiya İnstitutunun dosenti Aleks Robel hesab edir ki, temperaturun yüksəlməsinin qarşısı alınsa belə, yaxın 150 ildə buzlaqlar məhv olacaq.

NASA-nın alimi Helen Seroussinin fikrincə, yaxın 200-600 ildə bu hadisə baş verə bilər:

“Bu isə buz altındakı topoqrafiyadan asılıdır. Biz bu barədə ətraflı məlumata malik deyilik”.

Aparılan yeni araşdırmalara görə, hətta gələcək üçün nəzərdə tutulmuş orta temperaturun 2 selsiyə kimi qalxması belə dəhşətli fəsadlarla nəticələnəcək.

Stokholm Davamlılıq Mərkəzinin professoru Uil Steffen Yerin dağıdıcı iqlim dəyişikliyinə nəzarət etməyin mümkün olmadığı bir kritik nöqtəyə çatdığını söyləyib.

Mütəxəssislərin fikrincə, bu, Arktikada buzlaqların azalması və Amazon meşələrinin qırılması kimi “domino effekti” yarada bilər.

Aqşin Kərimov

Xəbər Lenti

| Mehriban Əliyeva Müslüm Maqomayevi doğum günündə bu sözlərlə andı

| Azərbaycan güləşçisi finalda

| Dünya şöhrətli müğənni Müslüm Maqomayevin xatirəsi anılıb

| Göyçayda ağır yol-nəqliyyat hadisəsi baş verib - FOTO

| 1,5 km hündürlükdən düşüb sağ qaldı

| Qətərdə asfaltı mavi rəngə boyamağa başlayıblar

| Nəhəng meteorun düşmə anı - VİDEO

| Rusiya ilə müharibəyə görə NATO-un ilk qurbanlarının adları açıqlanıb

| Bakını su ilə təmin edən şəhərdə antisanitar vəziyyət - FOTO

| Cinsi münasibətdə yaş fərqi: peşəkar, enerjili partnyor axtarışı və boşanma

| SOCAR 2019-cu ilin II rübündə hasilat səviyyəsini sabit saxlamağa nail olub

| Yeni formalar tikiləcək, məktəblər müxtəlif rəng və modellər seçə bilməyəcək

| Vilayət Eyvazovdan - YENİ TƏYİNATLAR

| İki min illik "Kleopatra ətirləri" yenidən "canlanacaq"

| Keçmiş arvadı uşaqlarını görməyə icazə vermədi, üzünə turşu ataraq onu kor etdi

| Məktəbli formalarının qiyməti açıqlandı

| Astarada baba nəvəsi ilə "avtoşluq" etdi - VİDEO

| Bakıda avtomobil yandı - VİDEO

| Niyə Azərbaycan dilini bilmirik ki, sonra da boğulaq?

| Bakı polisi: Dilənçilərin göz yaşı tökmələrinə inanmayın, nəzir verməyin

| Sarqsyanın kürəkəni: Serj tezliklə həbs ediləcək

| Fransada pirotexnika şousunda 13 nəfər xəsarət alıb - VİDEO

| Rusiya xüsusi təyinatlıları əməliyyat zamanı gülünc vəziyyətə düşdü - VİDEO

| Meyxanaçı Zarina: Qadın məclisinə getmirəm, mənə sponsorluq edən qələt eləyər - VİDEO

| "28 May"da üç ay əvvəl dayandırılan eskalator bərpa edildi

| Fransa klubu "Qarabağ"ın futbolçusunu istəyir

| Daha bir sex bağlandı: təbii adı ilə quru süddən istifadə edirdilər - FOTO

| Dünyanın ikinci bahalı futbolçusunun yeni klubu müəyyənləşdi

| Fotolara düşən ilk dönər, Övliya Çələbinin xatirəsi

| Azərbaycanda vəzifəli şəxs işdən çıxarıldı

| Trampın almaq istədiyi Qrenlandiyanın qiyməti açıqlandı

| Ekspert: Rusiya və Çin Bişkekdə sabitliyin təmin olunmasında maraqlıdır

| Azərbaycanlılarda "Ringelman effekti" - fərdi zəhmətkeşlik, kollektiv tənbəllik

| Temperatur 38 dərəcəyə çatacaq

| AFFA "Qarabağ"ı cəzalandıra bilər

| İstanbulda güclü partlayış: ölən var - FOTO

| Adriana Lima ABŞ vətəndaşı oldu - FOTO

| Pedofil milyarderin ölüm səbəbi bilindi

| Elçin Quliyev müğənni Elnarəyə medal verdi: "Qürur və şərəf duyuram" - FOTO

| Super Kubok matçında meydana girən türk azarkeşin cəzası açıqlandı

| 18 yaşlı piyada yolu keçmək istədi, "VAZ"a hədəf oldu

| Tanınmış alim vəfat edib

| Rusiya-ABŞ nüvə müharibəsi: Günəşə həsrət qalacağıq

| Azərbaycanda narkotacirlərin və narkoman qadınların sayı artıb

| Füzuli Musayev: Güləş və boks kimi idman növləri qadınlara yaraşmaz

| Odessada hotel yandı: 8 ölü, 10 yaralı

| Köhnə avtomobillərin dövranı bitir, yeni utilizasiya proqramı hazırlanır - ÖZƏL

| Azərbaycanda boşanmalar: Ərlə arvad seksual istəklərini bir-birinə danışa bilmirlər

| ABŞ “Huawei”ə güzəştə gedə bilər

| Moskvada balta ilə silahlanmış kişi bank kreditinin bağlanmasını tələb edib

| Qaçırılma və qurtuluş: Keçmişin hökmdarlarını azad etmək üçün nə qədər pul verilib

| ABŞ-da təyyarə qəzaya uğradı: ölənlər var - VİDEO

| “Playboy”un jurnalisti Ağ evi məhkəməyə verəcək

| Polşa Rusiyanı qorxutmaq üsulunu təklif etdi

| Qəza törədərək qaçan sürücü saxlanılıb - VİDEO/FOTO

| Piter Fonda vəfat etdi

| Harri və Meqan ekoloqları qəzəbləndirdilər

| Meksika prezidenti 22 nəfərin qatilinin edamına qarşı çıxdı

| ABŞ-ın gömrük sistemində nazaslıq yarandı: Aeroportlar iflic oldu

| Bakıda qəza: Sürücülər xəstəxanalıq oldular

| “Rustavi 2”nin keçmiş baş direktoru “Əsas kanal” telekanalını qurub

| "Barcelona" La Liqaya məğlubiyyətlə başladı

| Qafqaz qoruğunda yeni göl kəşf edildi

| Yerdə istilik rekord həddi aşıb

| Abşeronda yol-nəqliyyat hadisəsi baş verib: xəsarət alan var

| Qrenlandiya hökumətindən Trampın adanı almaq istəyinə cavab

| Nizami rayonunda avtobus sürücüsü döyülüb

| Əmlak komitəsinin öldürülən məmurunun arvadı alçaq sövdələşmənin və korrupsiyanın qurbanı olub

| Peterburq bazarında azərbaycanlıların iştirakı ilə atışma olub

| Goranboy sakini əməliyyat zamanı dünyasını dəyişib

| Dünya çempionunun həlak olduğu qəzanın YENİ VİDEOSU

| 62 yaşlı Tovuz sakinini ilan sancıb

| Nurməhəmmədov Makqreqor haqqında: Həbsxanada olmalıdır

| Türkiyədə dənizdə azərbaycanlı meyiti tapılıb