Bakı
Bakı booked.net
+30°C
FreeCurrencyRates.com

Meşələrə qənim kəsilən ömrünə balta çalar

  65

 Qlobal istiləşməni tezləşdirənlərə, torpağı sürüşdürənlərə...

 

İlin isti fəsli daha çox yaşıllıqlarla, meşələrlə assosasiya olunur. Başqa cür mümkün də deyil. Yay deyəndə mütləq istirahət, səyahət, ölkə daxilində və xaricində baş tutan pikniklər və s. yada düşür. Bu, böyük arealda elə belə də olmalıdır. Çünki çox az adam tapılar ki, səyahət və istirahətin yalnız şəhərləri gəzməkdə və şopinqlərdə olduğunu düşünsün. Əksəriyyət, az qala hamı, yayın mənasının yaşıllıqlarda, dənizdə olduğunu qeyd edir. Deməli, yayın gəlişini səbirsizliklə gözləyənlər, böyük əksəriyyət üçün ona hazırlıq hələ payızdan, qışdan, uzun keçən neçə ay əvvəldən başlamalıdır. Dəqiq desək, istirahət üçün hazırlıq il uzunu qazanılan pul, səyahətə ayrılan müəyyən məbləğ deyil, hər ağacı, kolu, otu, yarpağı, gülü qorumaqdan başlamalıdır. Hər kəs bir ağacı kəssə, bir kolu dibindən çıxarsa, bir otu, gülü yolsa, nə qalar qışdan yaza?

Bəli, istirahət etmək istəyiriksə, torpağın üstündə qərar tutmaq, başımızın üstündə günəşi görmək arzusundayıqsa, təbiətə qənim kəsilməməliyik. Bunu cəm şəklində deyirəm, çünki hər birimiz eyni torpağın övladıyıq, qeyd-şərtsiz, nə vaxtsa, bilərəkdən-bilməyərəkdən, təbiətə ziyan vurmuşuq. Hər birimiz, xoşumuza gələn gülü eqoistcəsinə dərib yaxamıza, nə bilim, saçımıza, papağımıza sancmışıq. Parklardakı yaşıllığı tapdamışıq, orda əkilən gül-çiçəyi icazəsiz, gizlicə qoparıb evə gətirmişik, ağacların meyvəsini hələ yetişməmiş yoluşdurmuşuq. Bir sözlə, bütün yaşıllıqların qəniminə çevrilmişik, elə bilmişik o, yalnız öz mənimiz üçündür. Hər birimizi tək birimiz sanmışıq. Hamı üçün yaradılanın, yaşıllaşdırılanın, yetişdirilənin bircə ünvanını tanımışıq - eqoizm adlanan arzuolunmazı.

Onun ictimai mülkiyyət olduğunu dərk etməyimiz üçün bilmirəm neçə illər, bəlkə də onilliklər lazımdır. O çox uzun zaman ölçüsünün, vaxtın daxilində isə səbirlə maarifçilik işinin aparılması, daimi, yorulmadan, usanmadan öyrətmək lazım gələcək. Bir də, hərdənbir, profilaktik tədbir kimi, müəyyən cərimələr... Çünki unutqan insan övladını bəzən pulla da imtahana çəkmək lazım gəlir ki, cibindən əksilənin hara getdiyini anlasın və günahsız ağacı kəsməsin. Bir kitab arası açsın və kəsdiyi ağacla birlikdə, ruzisini də kəsdiyini, neçə-neçə manata qənim kəsildiyini başa düşsün. Tədavül vasitəsi olan pulun ilkin olaraq, elə ağacdan yarandığını yada salsın. İstirahətdən, yaşıllıqlardan izaholunmaz rahatlıq tapmaq kimi incə hissləri yoxsa da, pulun vacibliyi anlayışı, duyğusu hamıda var. O zaman, ağaca qənim kəsilən, dediyim kimi, ruzisini də kəsər!

Hamı bilir, uzun illərdir dünyanın qlobal istiləşmə problemindən yazılır, danışılır, tədbirlər, konfranslar, simpoziumlar keçirilir. Hamı ondan narahatdır, lakin az adam, bəlli ixtisas sahibləri, alimlər, ekoloqlar bilir ki, bu problemin yaranmasının səbəbi nədir. Küll olaraq hamımız o problemin yaranmasını tezləşdirmişik, meşələri kütləvi şəkildə qırmaqla, onun ehtiyatlarını məhv etməklə, piknik edib qaladığımız ocaqla onu yandırmaqla, ağacları şəxsi təsərrüfatlara daşımaqla və s. İndi də necə deyərlər, atmosferdə karbon qazının həcminin indən sonrakı artım sürətini azaltmaq mümkündür, bircə yolla - meşələri bərpa etməklə. Çünki istixana qazını udacaq alternativ yoxdur meşədən savayı. Qlobal istiləşməylə savaşda meşələrdən başqası yardımçı ola bilməyəcək, bunu bacaran təbii texnika, avadanlıq və aparat yalnız odur...

NASA-nın araşdırmasına görə də, meşə örtüyünün məhv olması son on il ərzində 62 faiz artıb. Bu isə rekord göstəricidir. BMT-nin məlumatına görə isə, planetimizdə meşələrin ümumi sahəsi hazırda 5,5 milyard hektar təşkil edir. O da deyilir ki, son 250 ildə təbiətdə 570-dən çox bitki növü yoxa çıxıb. Dünya alimlərinin tədqiqatlarından aydın olub ki, 250 il öncə hər il iki bitki növü məhv olub. Bu da insanların yerdə məskunlaşmasından əvvəlki dövrə nisbətən, 500 dəfə sürətli olub. 271 quş, amfibiya və s. də həmin dövrdə yoxa çıxıb. Alimlər bu qənaətə gəlib ki, məhvolmanın səbəbi, məhz, meşələrin qırılmasıdır. Onlara görə, dünyada hazırda 300 min bitki növündən 60 minə yaxını yox olmaq təhlükəsi yaşayır... .

Amma ağacların qırılması, torpağın yaşıl örtüyünün getdikcə azalması təkcə iqlim dəyişikliyinə, bəlli problemlərə deyil, ekologiyadan tutmuş, birbaşa insan cəmiyyətinə yönəlik ziyanlara da yol açır. Deyilənə görə, yer kürəsi üç trilyona yaxın ağacı saxlamaq gücündədir. Həmin ağaclar da suyun həddən artıq buxarlanmasına mane olur, günəşin istiliyini və işığı əks etdirərək kosmosa qaytarır, küləyin hərəkətini tənzimləyir və s. Bu siyahını artırmaq da olar, amma arifə bir işarə bəs edər, zənnimizcə...

Məşhur filmimizdə deyildiyi kimi, indi söz sizindir, insanlar. Deyin, qlobal istiləşməni tezləşdirmək, torpağın səthini sürüşdürmək, küləyin zərbindən ev-eşiyinizi itirmək, heyvan və bitki növünü yox etmək, havasızlıqdan məhv olmaq üçün yenədəmi ağaclara hücum edəcək, meşələri qıracaqsınız?

Hesab edirik, adımız əməlimizlə bir olsaydı, bu gün nə meşələrə kameralar quraşdırmaq, nə də cərimələr tətbiq etmək lazım gələrdi.

Görəsən, yaşıllıqlara, otluqlara dəyməmək, bir meyvə kolunu əzməmək, heç olmasa, bir ağac əkmək o qədərmi çətindir dünyalar yaradan, ona hakim olan insanların əlində? Havadanmı məhrum olmaq istəyirik, əcəba?

...Deyilənə görə, bir ağac il ərzində atmosferə təxminən, 120 kiloqram oksigen buraxır ki, bu da üçnəfərlik ailənin bütün il boyu tənəffüs etməsinə bəs edir. Orta hündürlükdə olan bir ağacdan təxminən, 170 000 karandaş hazırlamaq olar. Ən maraqlı fakt isə Rusiyaya aiddir. Dünyanın ən möhkəm ağacı Rusiyada bitən Şmidt tozağacıdır ki, bu ağacı nə balta kəsir, nə də ona güllə batır...

Sona yaxın deyəcəyimiz isə, cümlə-camaatımıza aiddir. Yayda ətrafa yaydığı sərinliyinə, kölgəsinə qaçdığınız ağaclar qış yuxusuna gedəndə onları balta səsiylə diksindirməyin. İsti havalarda meşələrin qalınlığına, oksigen bolluğuna can atanda, ona öz əlinizlə, əməlinizlə həqiqi mənada bir töhfə verdiyinizdən əmin olandan sonra yola çıxın. Bu uzun, minillik yola o ağacları, meşələri salanların da, sizin də əməlləriniz iz salır. Yazılan yazılır, nə fərqi, əməl dəftərinə günahımız-savabımız kimi, ya da yamyaşıl meşələrə bomboz nəzərlə baxan qənimkəsilənlərin əməlləri kimi...

Qlobal istiləşmənin qaynar, “qır qazanı”nda yanmasını istəməyənlər üçün daha bir şans var. Ümumi adı bir olan yaşıllıqları qorumaq, onları kökündən, torpaqdan qoparmamaq, ayırmamaq. Vaxt baxımından uzun illərə başa gələnə, prinsipcə, hər mənada çətin olana bu qədər asan yanaşma...

 

Nigar Orucova 

Xəbər Lenti

| Bu şirkət dövlət büdcəsinə 1,2 milyon manat xeyir verəcək

| Rafael Cəbrayılovun şok səs yazısı yayıldı: “Türməyə gedirəm...” - AUDİO

| Azərbaycan Dünya Çimərlik Oyunlarında dördüncü medalı qazandı

| Bakıda Türk Şurasının VII Zirvə Görüşü keçirilir

| Şuxrat Salamov: Yerevanın Özbəkistanda səfirliyi yoxdur və belə davam etməsini istərdim

| Xərçənglə mübarizədə yeni üsul tapıldı

| Bu ərazilərdə qaz təchizatı dayandırılır

| Bu gün Bakıda Türk Şurasının VII Zirvə Görüşü öz işinə başlayır

| Tramp Türkiyəyə qarşı sanksiyalarla bağlı qərar verdi

| Tramp Türkiyəyə qarşı sanksiyalarla bağlı qərar verdi

| XİN İsveçrənin “Kuhner Fondu”nun üzvlərini arzuolunmaz şəxslər siyahısından çıxardı

| Özünü binadan atmaq istədi

| Azərbaycanda müğənni övladını həmkarına hədiyyə verir: “Danışdıq, razılaşdıq” - VİDEO

| Kataloniya etiraz edir: polis nümayişçilərlə əlbəyaxa oldu - VİDEO

| Kürdəmir sakini yanan maşınından qurtuldu - FOTO

| Notr Dam kilsəsindəki yanğın barədə serial hazırlanır - VİDEO

| Türkiyəli futbolçu alman klubundan xaric edildi – Suriya əməliyyatına dəstək verdiyi üçün

| Nərimanovda 53 yaşlı kişi bıçaqlandı

| II Yelizaveta ənənələri pozdu: kraliçaya tacı ağırlıq edir – FOTO

| Səudiyyə orkestri Putinin qarşısında Rusiya himnini alt-üst etdi – VİDEO

| Xanım sürücü idarəetməni itirdi, maşını dirəyə çırpdı

| Türkiyə Fransadan xalla dönür, Ukrayna Avropa çempionatında - VİDEO

| Xaçmazlı könüllü bacılardan xeyirxah əməl: Küçə itləri üçün sığınacaq yaratdılar - FOTO

| Əmək bazarında elektron monitorinq və auditin təmin edilməsi üzərində iş aparılır - Nazir

| Gəncədə “Nə? Harada? Nə zaman?” intellektual oyunu üzrə turnir keçirilib - FOTO

| Prezident İlham Əliyev dövlət və hökumət başçıları ilə birgə şam edib - FOTO

| Dünya Çimərlik Oyunlarında Azərbaycan üçüncü medalı qazandı

| Prezident Türk Şurasının fəxri sədri Nursultan Nazarbayevlə görüşüb - FOTO

| Sarayda qəza: iki nəfər yaralanıb

| Bakıda Beynəlxalq Media Konfransı keçirilib - FOTO

| Beyləqan sakini qızının ölümündə polisi ittiham edir

| Həbib Nurməhəmmədov növbəti rəqibini açıqladı

| Qaxda zəncirvari qəza: yeddi maşın toqquşdu - FOTO

| Rusiyanı 14 il qorxu içində saxlayan seks manyakı tutuldu

| Bakı sakini psixotrop dərman “zəhərlənməsindən” öldü

|

Bəzi məmurlar  müxalifətə işləyir...

|

Sanitar-gigiyena qaydalarına niyə riayət olunmur?

|

Arzuları şəhid olan oğul,
yaxud, donmuş təbəssüm...

|

Qida Təhlükəsizliyi Agentliyi bölgə şöbələrinə nəzarət etmir?!

|

“Bakı gözəl şəhər, mehriban diyar”...

| Prezident Macarıstanın Baş Naziri ilə görüşüb - FOTO

| Yeniyetmə samboçularımız dünya çempionatından dörd medalla qayıdır - FOTO

| İlham Əliyev Qırğızıstan Prezidenti ilə görüşüb - FOTO

| Ərdoğan Azərbaycana təşəkkür etdi

| Ölümcül xəstəlik də “həyatının eşqi”nə qovuşmağına mane olmadı

| Ərdoğan NATO-nu seçim qarşısında qoyub: Siz bizimləsiniz, yoxsa terrorçularla?

| Xəzər rayonunda “Nə? Harada? Nə zaman?” intellektual oyunu keçirilib - FOTO

| Bu cəzaçəkmə müəssisəsində saxlanma şəraiti ilə bağlı çatışmazlıqlar aşkarlandı

| Baba nəvələrinə təcavüz etdi

| Diri-diri basdırılan körpə sağ qaldı

| Ölü öz dəfnində qohumlarını əyləndirdi - VİDEO

| Macarıstanın Baş naziri Azərbaycana gəldi

| Şamaxıda ana üç aylıq körpəsinə kerosin içirdi: vəziyyəti ağırdır - FOTO

| Ərdoğan Bakıda türk iş adamları ilə görüşür - CANLI YAYIM

| Hadi Rəcəbli DSMF ilə bağlı açıqlamasına aydınlıq gətirdi

| Bakıda səfirlik qarşısında etiraz: “Niderland pendirinə hə, holland hakiminə yox” - FOTO

| Pavel Klaçkov: Prezident Ərdoğan söz üçün cibə girmir

| Nursultan Nazarbayev Azərbaycana gəldi - FOTO

| Bakıda gecə klubunda biabırçılıq: Qızlar oğlan müştəri üstündə dava etdi

| Çünki insanımız ziyanverəndir...

| TDƏŞ-in VII Zirvə görüşü çərçivəsində keçirilən biznes forumda 14 sənəd imzalanıb

| Türkdilli ölkələr arasında ticarət üçün ortaq məhkəmə sisteminin yaradılması təklif olunub

| Rəsmi Bakı Zatulinin cavabını verdi

| “Maşın şou” nun iştirakçıları “Final” yağlarının istehsalı ilə tanış oldular - FOTO/VİDEO

| Həmsədrlər Yerevandadırlar

| Vilayət Eyvazovdan yeni - TƏYİNAT

| Nazir müavini: TDƏŞ-ə üzv ölkələrin 3200 şirkəti ölkəmizdə fəaliyyət göstərir

| İştvan Kovaç: Azərbaycanın təmiz qolunun sayılmamasına görə sevinməliyik

| İlham Əliyev Ərdoğanla görüşdü - FOTO

| Goranboyda qadını ata bağlayaraq döyən şəxs barədə qərar verildi

| Aprel şəhidlərinin övladları “Qarabağ”ın futbolçuları ilə oynadı, nahar etdi - VİDEO

|

Qida Təhlükəsizliyi Agentliyi də, İsmayıllı şəhər bazarındakı acınacaqlı durumla maraqlanmaq istəmir

| Azərbaycanın Türk Şurasına sədrliyi - Nazir prioritetləri açıqladı

| Ərdoğanın Azərbaycana səfəri başladı - FOTO

| Nazir: Saxta əlillik dərəcəsi almaq istəyənlərin çoxu 18 yaşına çatmayan oğlanlardır

| Bakıda türkdilli ölkələrin biznes forumu keçirilir

| İlham Əliyev Özbəkistan Prezidenti ilə görüşdü - FOTO

| Vamiq Məmmədəliyev: Haqq dərgahından çox danışdı və haqqın dərgahına getdi

| İlham Əliyev Vasim Məmmədəliyevin vəfatı ilə bağlı nekroloq imzaladı

| AMEA prezidenti: Azərbaycanda zəlzələ təhlükəsi yoxdur

| Sosial şəbəkə istifadəçilərinin boşanma səbəbləri: “Toydan bir həftə sonra məni vurdu”, “İşləmə”

| Macarıstan millisinin futbolçusu Azərbaycanın vurduğu qolun sayılmaması üçün dua edib

| Özbəkistan Prezidenti Azərbaycana gəlib

| Vasim Məmmədəliyevlə vida mərasimi keçirilir

| Nəhayət ki, mən bir iş tapdım...

| Ekspert: “Gövhər ağa” məscidinin fars mədəniyyəti nümunəsi kimi təqdimi terrordur

| Qadın həbsdəki əri üçün narkotik gətirdi

| Elmar Məmmədyarov Mövlud Çavuşoğlu ilə görüşdü

| Bakıda ağır qəza: qırmızı işıqda keçdi, iki maşınla toqquşdu - ANBAAN VİDEO

| Ramiz Həsənov: Türk Şurasının iclasında mühüm məsələlər müzakirə olundu

| Ermənistan AES-də işlənmiş nüvə yanacağı İrana göndərilir? - Malxaz Qulaşvilidən açıqlama

| Duman olacaq, külək əsəcək

| Azərbaycan Dünya Çimərlik Oyunlarında iki medal qazandı - FOTO

| Əməyin Mühafizəsi Fondu nə vaxt fəaliyyətə başlayacaq?

| Ərdoğan Bakı səfərindən danışdı

| Bacarıqsız oğru soyğun zamanı özünə xəsarət yetirdi - ANBAAN VİDEO

| Qubada qardaş qardaşın evini soydu - FOTO

| Bakıda anasını öldürüb meyitini yandıran oğula ağır - CƏZA

| Qırğızıstan üçün yeni imkanlar – Məmmədyarovla görüşdə məlumat verildi

| Qolu sayılmayan futbolçumuz: Şoka düşmüşdüm

| Hadi Rəcəbli: Rusiyada işləyən azərbaycanlılar DSMF-yə vəsaitlər ödəməlidir

| Azərbaycanda dörd günlük iş həftəsi tətbiq edilə bilər?

| Veteran cüdoçularımız dünya çempionatından yeddi medalla qayıdır

| Məmmədyarov Kidıralı ilə nələrdən danışdı?

| Türk Şurasına sədrlik Azərbaycana keçdi

| İnam Kərimovdan yeni - TƏYİNAT

| Daha iki veteran güləşçimiz dünya çempionatında fərqlənib

| Tanınmış klinika “Azərsu”nu məhkəməyə verdi

| Çavuşoğlu: Özbəkistanın Türk Şurasına üzv olması tarixi addımdır

| Sabiq FIFA referisindən maraqlı iddia: Qəsdən millimizin haqqı yeyilibmiş

| İlham Əliyev Qazaxıstanın yeni səfirini qəbul etdi - FOTO

| Barselonadakı Azərbaycan Cəmiyyətinin sədri: Erməni mafiyasının əməllərində konsulun da əli var idi

| Blokda qadına qarşı zorakılık edən şəxs tutuldu

| Azərbaycanda icra başçısı müavinini işdən çıxardı: Sakinin şikayətinə görə