Bakı
Bakı booked.net
+30°C
FreeCurrencyRates.com

Nəsimi əvvəl edam olunub, sonra dərisi soyulub - İDDİA

  11

Xəbər verildiyi kimi, 2019-cu il “Nəsimi İli” elan edilib.

Oxu.Az-ın xəbərinə görə, bununla bağlı ilk qərar dünən, yanvar ayının 11-də Prezident İlham Əliyevin sədrliyi ilə Nazirlər Kabinetinin 2018-ci ilin sosial-iqtisadi inkişafının yekunlarına və qarşıda duran vəzifələrə həsr olunan iclasda verilib.

Dövlət başçısı iclasda yekun nitqinin sonunda bunları bildirib:

“...Mən keçən il noyabr ayında böyük Azərbaycan şairi İmadəddin Nəsiminin 650 illik yubileyinin qeyd edilməsi haqqında Sərəncam imzalamışam.

Bu il biz İmadəddin Nəsiminin 650 illik yubileyini qeyd edəcəyik. Keçən il Bakıda və şairin doğulduğu Şamaxı şəhərində Nəsimi günləri, Nəsimi festivalı keçirilmişdir.

Bütün bunları və Nəsiminin 650 illik yubileyini nəzərə alaraq, mən 2019-cu ili “Nəsimi ili” elan edirəm...”.

Dünən axşam saatlarında isə ölkə başçısının növbəti sərəncamı ilə 2019-cu il “Nəsimi İli” elan edilib.

Qeyd edək ki, bu qərar və sərəncamdan sonra sosial şəbəkələrdə müzakirələr başlanılıb, mütləq əksəriyyət bu addımı dəstəkləyib, Nəsiminin şeirlərini, qəzəllərin paylaşıb.

Eyni zamanda, həyatdan faciəli şəkildə köçmüş Nəsiminin qətli, necə öldürülməsi ilə də bağlı yeni iddialar irəli sürülüb.

Belə iddialardan birini də öz “Facebook” statusunda tanınmış rejissor Əli İsa Cabbarov irəli sürüb.

O, iddia edib ki, Nəsimi əvvəl öldürülüb, sonra dərisi soyulub, insanları qorxutmaq məqsədi ilə.

Rejissor statusunda yazır:

“Yeri gəlmişkən, filmdən fərqli olaraq Nəsimini əvvəlcə edam edib sonra dərisini soyublar...

Bunu Ziya Bünyadovun müsahibəsində də oxumuşam, nizamişünas alim, BDU-da kafedra müdiri işləyən Mehdi Kazımov da bunu təsdiqlədi...”.

Qeyd edək ki, Azərbaycanın dahi şərqşünas-alimi mərhum Z. Bünyadovun bununla yazısı onun ölümündən sonra, bir vaxtlar rəhbərlik etdiyi və adını daşıdığı Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının (AMEA) Şərqşünaslıq İnstitutu tərəfindən nəşr edilən “Azərbaycan Şərqşünaslığı” jurnalının 2009-cu ildəki birinci nömrəsində çap olunub.

Oxu.Az həmin yazı-iddianı olduğu kimi təqdim edir:

“İndiyə qədər Nəsiminin ölümü haqqında xəbər bizə yalnız türk alimi Əbdülbaqi Gölpınarlının “İslam Ensiklopedisi”ndə dərc olunmuş “Nəsimi” adlı məqaləsindən bəllidir (Bax: “İslam Ansiklopedisi”, İstanbul, 1964, cild 9, səh. 206-207). 

Məqalədə qısaca deyilir ki, Nəsiminin məhkəməsi və qətli məmlük sultanı əl-Müəyyəd Seyfəddin Şeyxin hakimiyyəti (815-824 hicri və ya 1412-1421-ci miladi illər) və Hələb valisi Yaşbək ibn Abdulla əl-Yusifinin dövründə (818-824 hicri və ya 1414-1424-ci miladi illər) olub.

Bu məlumat alimlərimiz tərəfindən sözsüz qəbul olunur və eynilə bütün tədqiqatlara köçürülür. Lakin Nəsiminin məhkəməsi necə keçib, kim əleyhinə danışıb, özü nə cavab verib, qətli haqda  sərəncamı kim verib - bütün bunlar oxuculara bəlli deyil.

Bundan başqa, Nəsiminin adı və haralılığı haqda məlumat da müxtəlif ərəb mənbələrində müxtəlifdir. Ərəb müəllifləri İbn Həcər Əsqəlani (1372-1449) “Ənba əl-qumr biəbna əl-umr” (“Həyat oğulları haqqında dolğun bilgi”), Şəmsəddin Səxavi (1427-1497) “əd-Da`əllami liəhl əl-qərn ət-tasi” (“9-cu hicri əsrinin əhli üzərinə parıldayan işıq”) və İbn əl-İmdad əl-Hənbəli (öl. 1678) “Şəzərat əz-zəhəb fi əxbari min zəhəb” (“Ölüb gedənlər haqqında xəbərlərdən qızıl dənəciklər”) əsərində aşağıdakı məlumatı verirlər:

“820-ci (1417) ildə Hələbdə yaşayan Şeyx Nəsiməddin Təbrizi öldürülmüşdür. O, Hələbdə hürufiyyə məzhəbinin şeyxi idi. Orada onun məsləkdaşlarının sayı artır, küfrü intişar edir və şöhrət qazanır.

Onun sərəncamları sultan əl-Müəyyəd Şeyxin onu öldürmək haqqında əmrinə qədər yerinə yetirilirdi. Onun başını kəsib, dərisini soydular və cəsədini çarmıxa çəkdilər”.

Beləliklə, üç ərəb orta əsrlər müəllifləri Nəsiminin adını İmadəddin yox, Nəsiməddin kimi və yer mənsubiyyətini Nəsimi və ya Şirvani yox, Təbrizi kimi qələmə alırlar.

Yalnız 1920-ci ildə vəfat etmiş Məhəmməd Raqib ibn Mahmud ibn Haşim ət-Təbbaq əl-Hələbinin “İlam ən-nubəla bitarix Hələb əş-Şəhra” (“Ali cənabların Boz Hələbin tarixi haqqında məlumatları”) adlı əsərində (Hələb, III c., 1925, s.15-16) Nəsiminin məhkəməsi və qətli haqqında bir qədər müfəssəl məlumat verilir.

Ancaq bu məlumatı da Məhəmməd Raqib 1479-cu ildə vəfat etmiş Əbuzər Əhməd ibn Burhan İbrahim Sibt ibn əl-Hələbinin “Künüz əz-zəhəb fi-tarix Hələb” (“Hələb tarixinə dair qızıl xəzinələr”) adlı əsərindən götürüb. Təəssüf ki, son əsər bizə gəlib çatmayıb. Lakin ehtimal etmək olar ki, Məhəmməd Raqib Nəsimi haqında məlumatı xətərsiz köçürüb.

Məlumatın mətni belədir:

“İmadəddin Nəsiminin qətli hekayəsi:

“Künüz əz-zəhəb”də deyilir ki, zındıq (bidətçi - red.) Nəsiminin qətli əmir Yaşbək ibn Abdulla əl-Yusifinin vaxtında olub.

Ona qarşı ittiham Hələbin Ədalət Sarayında şeyximiz ibn Xətibin və Şəmsəddin ibn Əminnəddövlənin hüzurunda irəli sürülüb.

Həmin zaman şeyxin naibi İzzəddin, malikilərin qazılar qazısı Fətxəddin və hənbəlilərin qazılar qazısı Şihabəddin də orada olub.

Nəsimi bir para ağılsız adamları azdırıb yoldan edib və bunlar onun küfrünə, zındıqlığına və mülhidliyinə (çoxallahlılıq) qoşularaq, onun ardınca gediblər.

İttiham ilə onun əleyhinə hənəfilərin qazılar qazısı İbn əş-Şənqasi çıxış edib. Bu hadisə qazıların və Hələb şəhəri üləmalarının hüzurunda baş verib və naib Yaşbək ona (Nəsimiyə - Z.B.) deyir:

“Sən öz dediklərini sübuta yetirməlisən, yoxsa mən səni öldürəcəyəm!”. 

Bu sözləri eşitcək İbn əş-Şənqasi ittihamdan imtina edir. Nəsimi isə iki dəfə kəlmeyi-şəhadət deməkdən savayı başqa bir söz demir və özünə qarşı deyilənləri inkar edir.

Bu anda hənbəlilərin şeyxi Şihabəddin durub malikilərin qazısı Fətxəddindən yuxarı başda oturub və həmin məclisdə fitva verib ki, Nəsimi zındıqdır və tövbəsi qəbul olunmadan öldürülməlidir. O (Şihabəddin - Z.B.) Fətxəddindən yuxarı başa keçib oturarkən Fətxəddin özünü ondan yan çəkir və Şihabəddin ona deyir: “Nə üçün onun qətlinə fitva verilməsin?”.

Fətxəddin isə ona deyir, “olmaya öz əlinlə ona ölüm hökmü yazmaq istəyirsən?” Şihabəddin: “Bəli!” deyə cavab verir. Sonra o, fitva sənədini tutub yazır və öz yazısını şeyximiz ibn Xatibə və iştirak edən qalan qazı və üləmalara təqdim edir. Onlar isə onun fitvasına razılıq vermirlər və Fətxəddin ona deyir: “Qazı və üləmalar səninlə razı olmadıqları halda, mən sənin sözünlə ona necə ölüm hökmü kəsə bilərəm?”.

Əmir Yaşbəksə söyləyir: “Mən onu öldürə bilmərəm, çünki sultan Əl-Müəyyəd göstəriş verib ki onu (sultan - Z.B.) məsələdən xəbərdar edim. Belə ki, mən sultanın Nəsimi barəsində nə kimi sərəncam verəcəyini gözləməliyəm”.

Məclis bununla dağılır və Nəsimi naib Yaşbək yanında, ədalət sarayında dustaq qalır. Onun işi ilə sultan əl-Müəyyədi tanış etdilər. Bundan sonra Yaşbəkə göstəriş gəlir ki, dustaq zindana köçürülsün. Nəsimini aparıb qala həbsxanasına salırlar.

Sonra isə Sultan əl-Müəyyədin sərəncamı gəlir çatır ki, Nəsimi öldürülüb dərisi soyulsun və yeddi gün Hələbdə car çəkilib əyan edilsin, sonra da cəsədi parça-parça edilsin: bir qismi Əlibəy Zülqədərə və onun qardaşı Nəsrəddinə göndərilsin. Belə ki, Nəsimi onların da inamlarını pozmuşdu.

Nəsimi ilə elə belə də etdilər.

O kafir, mülhid bir adam idi. Allah bizi onun söz və əməllərindən hifz edib qorusun! Amma onun lətif şeirləri vardır!

Bu sözlərdən sonra Məhəmməd Raqib yazır:

“Mən deyirəm ki, Nəsimi onun adı ilə tanınmış təkyədə dəfn olunub, bu təkyə Hələbin əl-Ferafire məhəlləsində “Sultan hamamı”  adı ilə məşhur olan hamamla üzbəüz və hökumət evinin yanındadır. Bu təkyəni idarə edən şeyxlər ona “Nəsimi təkyəsi” deyirlər”.

Bu mötəbər məxəzlərdən gətirilən məlumat göstərir ki, Nəsiminin diri-diri dərisinin soyulması sonralar xalq tərəfindən yaranmış bir əfsanədir və geniş kütlənin ona olan hüsn-rəğbətinin rəmzidir. 

Bu əfsanəyə isbat edilmiş bir elmi məlumat kimi və ya tarixi bir fakt kimi baxmaq yanlışdır...”.

Kamil HƏMZƏOĞLU

ANDROID əməliyyat sistemli smartfonlar

iOS əməliyyat sistemli smartfonlar

Xəbər Lenti

| Rəis məndən 200 min manat istədi - MƏHKƏMƏ

| Peşə birlikləri və sosial sifarişlər haqqında qanunlar dəyişdirilir

| Voleybol millimizin Avropa çempionatındakı rəqibləri bilindi

| Eskpert: Tramp üçün Qarabağın ermənilərdə olması sərfəli deyil

| Azərbaycan və İsveçrə prezidentləri Davosda görüşüb - FOTO

| Rusiyada azərbaycanlı diaspor lideri mühakimə olunur

| Sabir Hacıyev AŞPA-nın Sosialistlər qrupunun vitse-prezidenti seçildi

| Paşinyan İlham Əliyevlə görüşündən danışdı - VİDEO

| “Hababam sınıfı”nın daha bir aktyoru vəfat etdi

| Rusiyada təyyarəni qaçırıb Azərbaycana gətirmək istədi - VİDEO

| Azərbaycanlılar yanan maşından ukraynalıları xilas etdi - VİDEO

| Prokuror sabiq nazirin qardaşına cəza istədi

| Səməd Seyidov: İmzalamadığımız sənəddən imtina etməyimiz istənilir

| Azərbaycanda bir kişinin iki arvad saxladığı evdən - VİDEOREPORTAJ

| Tərlan Əhmədov: Onun əsli kosovoludur və bunu şişirtməyə lüzum yoxdur

| AzTV-də “təmizləmələr” başladı

| Zoltan Hernyes: Əksər Avropa ölkələrində gender bərabərliyi yoxdur

| Bolqarıstanda qrip epidemiyası

| Yoxa çıxan təyyarədə olan futbolçunun audiomesajı yayılıb - FOTO/VİDEO

| Arzu Əliyevanın həyatında özəl gün

| 2018-ci ildə Azərbaycanda nə qədər şirkət ləğv edilib? - RƏSMİ

| DYP sürücülərə müraciət edib

| XİN başçısı: Gürcüstan və Azərbaycan arasında qarşılıqlı dəstək mövcuddur

| Azərbaycanın “Dostluq” ordeni kavaleri vəfat etdi

| Təyyarəni ələ keçirən rusiyalı müayinədən keçəcək - FOTO

| Qida məhsulları istehsal edənlərin hamısı vergiyə cəlb olunacaq

| Ermənistanın dövlət borcu 148 milyon dollar artıb

| Pakistanda hərbi təyyarə qəzaya uğrayıb: ölən var

| Ailə qadına deyir ki, zorakılığa dözməlisən - RƏY

| Nizami rayonunda su borusu partladı - VİDEO

| Yunan mətbuatından iddia: “Neftçi”nin transferi qanunsuz olub

| Ərdoğan Rusiyaya getdi

| Qazaxıstanın adı dəyişdirilə bilər

| Kirpi qış yuxusundan erkən oyandı, keçəlləşdi - FOTO

| Mübariz İbrahimovu tənqid edən psixoloqdan xəbər var

| Deputat: Bu, onların borcu və missiyasıdır

| Elşad Əhmədov: Türkiyədə dörd oyuna on qol vurduq

| Elşad Əhmədov: Türkiyədə dörd oyuna on qol vurduq

| Sədaqət Qəhrəmanova: Sən qarşına ərə getmək məqsədi qoymusam?

| Daha iki gürcüstanlı “donuz qripi”ndən öldü

| “Neftçi”nin futbolçusunu torta batırdılar - FOTO

| Sinoptiklərdən hava müjdəsi

| Sədr müavini: Boşanmış qadın başqasını sevə bilər

| Venesuelada Uqo Çavesin heykəli yandırıldı - FOTO/VİDEO

| Türkiyədə fahişəlik edən azərbaycanlı saxlanıldı - FOTO

| AzTV-də yoxlamalar başladı: İşdən çıxarılanlar var

| İndoneziya səmasında qeyri-adi görüntü - VİDEO

| Sumqayıtda avtobus piyadanı vurub öldürdü

| Rusiyada qadın “donuz qripi”ndən öldü

| İdris İsayev: Kadrlar işəgötürənlərin tələbinə cavab vermir

| Boyu 165 sm-dən yuxarı olan gənclərin nəzərinə

| Ərini ürəyindən bıçaqlayan qadın hakim qarşısında

| Ərəb şeyxinin qızına “yox” deyən azərbaycanlı modellə müsahibə - VİDEO

| Ən yüksək maaşı olan şəhərlər bəlli oldu

| Nazir müavini: İşsiz gənclər ümumi işsizlərdən iki dəfə çoxdur

| Efirdə ancaq fahişəliyə məcbur edilən qadınlar göstərilir - AÇIQLAMA

| İlin ilk sanksiyası: Üç idmançımızda dopinq aşkarlandı

| Ağcabədidə 14 qoyuna görə fermeri öldürdülər

| Bakıda keçiriləcək yarışda qaliblərə cırtdan veriləcək - FOTO

| Məleykə Abbaszadə magistraturaya qəbul imtahanından danışdı

| “EuroMillions” lotereyası 120 milyon avro mükafatla super-tiraj keçirir

| Suriya Təl-Əvivi hədələdi

| Prezidentin ailəsində özəl gün - FOTO

| Yaqland: Təəssüf ki, bizi yenə ATƏT-in Minsk qrupuna yönəldəcəklər

| Meksika qətllərin sayına görə rekord qırdı

| Azərbaycan nefti ucuzlaşıb

| 300 min avroluq futbolçu rəsmən “Neftçi”də - VİDEO

| “Oskar”a namizədlər açıqlandı - VİDEO

| Deputat: Azərbaycan, Türkiyə kimi ölkələrdə şəriət qanunu tətbiq edilmir

| Bakıda dəhşətli qəza: maşın ikiyə bölündü, sürücü öldü - VİDEO

| Dünyanı içməli su qıtlığı gözləyir

| Niaqara şəlaləsi dondu - FOTO

| Azərbaycanda yüksək vəzifələrə vakant yerlər açıqlandı - ÖZƏL

| Trampa NATO-dan çıxmağı qadağan etdilər

| Mübahisəli oyun epizodu hakimi çətin vəziyyətdə qoydu - VİDEO

| Ağstafada avtobus yanıb

| ABŞ-da müsəlmanların yaşadığı qəsəbəyə hücumun qarşısı alınıb

| DTX: Mədət Quliyevin sosial şəbəkələrdə heç bir səhifəsi yoxdur

| Gənc bloqer telefonu itirdikdən sonra ağlayıb və intihar edib - FOTO

| Salyanda da raket tapıldı - FOTO

| Məcburi köçkünlərin məskunlaşdığı binada yanğın olub

| Futbolçunu Kardiffə aparan təyyarə yoxa çıxdı

| Futbolçunu Kardiffə aparan təyyarə yoxa çıxdı

| Davosda İlham Əliyevin Nikol Paşinyanla qeyri-rəsmi görüşü keçirilib

| O aqressiv idi, ailəsindən şikayət edirdi - MƏHKƏMƏ İŞİ

| İlham Əliyev: Əgər siz oturub gözləsəniz, bu, heç zaman baş verməyəcək

| AŞ baş katibi: Azərbaycanla bağlı məsələləri qəsdən siyasiləşdirməyin

| İlham Əliyev Davos Forumu çərçivəsində keçirilən sessiyada iştirak edib

| Qazaxda raketlər aşkarlandı - FOTO

| Bakı Şəhər Baş Polis İdarəsində əməliyyat müşavirəsi keçirildi

| İlham Əliyev “Total”ın baş icraçı direktoru ilə görüşüb

| Sabah Bakının bəzi rayonlarında qaz olmayacaq

| Prezident Davosda Vahid Ələkbərovla görüşdü

| İngiltərə klubundan millimizə çağırılmış futbolçu ilk matçında qol vurub - VİDEO

| İlham Əliyev neft hasilatının azaldılmasından danışdı

| Antalya gündəliyi: “Sabah” Türkiyəni məğlubiyyətsiz tərk edir

| Əli Abdalov Mehman Hüseynovla barışıb - VİDEO

| İsmayıllıda nişanlı qız itkin düşüb

| “Neftçi” “timsahlar”la əməkdaşlığa başladı - FOTO

| Prezident: Azərbaycan KTMT-yə üzv olmağı hələ planlaşdırmır

| Azərbaycan prezidenti Rusiyadan alınan hərbi texnika barədə

| Mənimsəmədə təqsirləndirilən vəzifəli şəxs azadlığa buraxıldı

| “Şahdağ”a dəmir yolunun çəkilməsi planlaşdırılır