Bakı
Bakı booked.net
+30°C
FreeCurrencyRates.com

Repetitorluq...

  29

Dərsdə deyilməyən, fərdi hazırlıqlarda öyrədilən

Hazırda ölkənin istənilən orta məktəbində yuxarı, yəni 11-ci sinif şagirdlərini gündüz çıraqla da görmək mümkün deyil. Əlbəttə, bunu orta məktəblərdə dərslərin başlanmaması və şagirdlərin də məktəbə gəlməməsi ilə izah etmək olar. Lakin “hazırda” sözünü bu məqamda vaxt deyil, ümumi anlamda işlədirik. Buna səbəb də ölkə boyu bütün orta məktəblərdə yuxarı sinif şagirdlərinin birmənalı olaraq tədrisi məktəblərdən kənar, repetitor hazırlığında keçməsidir.

İllərdir ki, bu problemlə bağlı araşdırmalar, az qala elmi məqalələr səviyyəsində tədqiqatlar aparılır. Lakin problemin həlli arzulanan deyil, «lazımi» səviyyədə həyata keçirilib. Yəni orta məktəblərdə şagirdlərin dərsini yalnız öz müəllimlərindən alması, biliklərə elə öz siniflərində yiyələnməsi istəyi elə arzu olaraq qalıb. Əvəzində isə repetitorluq bir sistem olaraq rəsmiləşdirilib. Orta məktəbdə qeyri-rəsmi, bəzən də direktora rüşvət verməklə aparılan bu xidmət növü artıq neçə müddətdir öz qanuni həllini tapıb. Şagirdin repetitora ödədiyi müəyyən məbləğin bir hissəsi indi məktəbə, direktora çatır. Nəticədə, orta məktəblərdə repetitorluq sistemi qanuni şəkil alaraq, kiminsə ona yerli-yersiz müdaxilə imkanlarını sıfıra endirir.

Xatırlayanların yadında olar, on illər öncəsi, lap elə bəyənmədiyimiz sovet təhsil sistemində belə xidmət növünə çox az, demək olar, cüzi şəkildə rast gəlmək olardı. Bunu da kimsə açıqlamazdı, ən azından orta məktəb müəllimlərinə hörmətsizlik, yəni onların biliyinə, pedaqoji təcribəsinə, səriştəsinə, bacarığına etimadsızlıq kimi göründüyündən, sözügedən məsələdən geniş, açıq bəhs etməzdilər. Fəqət zaman dəyişdi, onunla birgə təhsil sistemimizdə köklü dəyişiklik baş verdiyindən, bu gün repetitor yanında hazırlığa getməyən şagirdə az qala müasir dünyanın sürətindən, inkişafından geridə qalmış kimi baxırlar.

Şagirddən tutmuş valideynədək, müəllimdən başlamış direktoradək, hamı repetitor olmadan təhsilin bir yerdə dayanıb duracağından, passivləşəcəyindən danışır. İşin məğzinə də diqqət edən yoxdur. Deyən yoxdur ki, repetitorluq edən müəllim də elə orta məktəb, lisey müəllimidir. Ayrıca hazırlaşdırdığı şagirdlərlə hər gün bir məktəbdədir, günün bir yarısını - istər səhər, istərsə də günorta növbəsində onlara elə sinifdə dərs keçir. Demək olar ki, məktəbə müəllim kimi gəlir, lakin valideynlərin əksəriyyəti onları repetitor kimi tanıyır. Görəsən, müasir dünyanın gedişatından, hazırkı dövranın gərdişindəndirmi ki, şagirdlər yalnız repetitorların xidmətindən istfadə etməklə təhsil ala, biliklərə yiyələnə bilərlər?

Repetitorluq sisteminin olmadığı zamanlar kiminsə yadına düşməsə belə, həmin dövrlərin yetirmələri, hər sahə üzrə aparıcı şəxsləri, alimləri, tədqiqatçıları, tanınmış isimləri bu gün də dövrün kamil, bitkin, səviyyəli mütəxəssisləri kimi fəaliyyət göstərir, elmin, texnikanın, istənilən sahənin inkişafına öz töhfələrini verir. Məgər onlar hamılıqla repetitor hazırlığından keçib, xüsusi tutulmuş müəllimlərdənmi dərs alırdılar? Sual, hər halda, ritorikadan çox uzaqdır.

Bugünün valideyni, şagirdi isə orta məktəbə elə adından göründüyü kimi, icbari təhsil müəssisəsi kimi baxır. Orta məktəbə getməsə, şəhadətnamə ala bilməz, yuxarı sinfə adını yazdırmasa, o, attestat kimi əsaslı sənəd alıb məzun ola bilməz. Bizim orta məktəblərə ümumi baxışımız belədir. Bütün bunlarla müqayisədə, repetitor hazrlığından keçməsə, yararlanmasa, “heç kimin uşağı öz başıyla ali məktəbə qəbul ola bilməz”. Valideynlərin təhsilə hazırkı yanaşması da bax, budur.

İndi təkcə yuxarı deyil, məktəbə ilk qədəmlərini atan ibtidai sinif şagirdlərinin də repetitor hazırlığına ən vacib, günün təxirəsalınmaz məsələsi kimi baxılır. Belə olmasaydı, birincilərin valideynləri elə indidən “hazırlığa qoymaq üçün ən yaxşı müəllim görəsən, kimdir” sualına cavab axtarmazdı. Halbuki, övladının bundan sonra gedəcəyi məktəbdə yaxşı oxuyacağı, yaxud, “axsayacağı” belə, hələ sual altındadır. Amma valideyn indidən özünə əl qatıb, övladını hazırlaşdırmaq üçün yaxşı, savadlı müəllim axtarır. Tanışlarla, qohumlarla virtual, ya da, üzbəüz danışıqlar aparır, internetdə axtarışlara baş vurur, uşağına ən yaxşı repetitor seçimini az qala ölüm-qalım məsələsinə çevirir.

Bəlkə də valideyn haqlıdır, ən azından, kurrikulumu, Boloniya sistemini qəbul etməyənlərin nəzərində yeni təhsil metodları onların övladlarına yüksək təhsil vəd etmir. Ona görə də, vaxt itirmədən övladını repetitor hazırlığına göndərməyi ən böyük qazancı bilir.

Böyük əksəriyyətin razılaşdığı məqam isə budur ki, ən birinci hesab edilən məsələ təhsilə qoyulan sərmayədir. Onu da həqiqətən dərk etməklə, məğzini bilməklə həyata keçirmək lazımdır. Repetitor hazırlığına da kor-koranə, küll halında, zamanın tələbi kimi deyil, öz övladının qabiliyyətini nəzərə almaqla yanaşmaq lazımdır. Əks halda, o, orta məktəb dərsləri kimi, boş vaxt itkisi hesab olunacaq, ödənişli olan bu tədris növündən fayda götürən olmayacaq; əlbəttə ki repetitorları çıxmaq şərtiylə.

Hərdən düşünürsən ki, elə orta məktəblərin hamısını ödənişli əsaslarla etsəydilər, əlavə kurslara, repetitor hazırlığına, başqa-başqa ünvanlara, evdə müəllim hazırlıqlarına ehtiyac qalmazdı. Çünki il boyu belə hazırlığa yönəldilən vəsaiti elə orta məktəblərin bazasına yatırmaq da işin asanına hesablanardı. Bəlkə onda müəllimlər də dərsdə demədiyini, kurslara, fərdi hazırlıqlara saxladığını elə ümumtəhsil məktəblərin siniflərində şagirdlərə öyrədərdi.

Yazıda qeyd edilənlər sözsüz ki, müəllim adını hələ də müqəddəs tutanlara, o böyük məsləkin daşıyıcılarına qətiyyən aid deyil. Zatən, həmin müəllimlərin hesabına, bu gün fərdi hazırlıqlara, repetitor yanına getməyə ailəsinin maddi imkanı olmayan şagirdlər qəbul imtahanıında yüksək bal yığır, müəllimlərinə, valideynlərinə, tanıyıb-tanımayanların hamısına qürurverici sevinc yaşadırlar. Hər halda, belə faktlar az deyil və xüsusi hazırlıqsız tələbə adı alan gənclərin gündəmə gəlməsi, onların tanıtımı da təəssüf ki, çoxluq təşkil etmir. Təbii ki, repetitorluğun təbliği baxımından...

P.S. Bu mövzuda diskussiya açmaq istəyənlərin fikirləri də bizim üçün maraqlıdır.

Nigar Orucova 

Xəbər Lenti

| Antalyada rus turistlərin paraşütdən düşmələri səhnəsi yayıldı - VİDEO

| Gecə kabusu qadını xəstəxanalıq etdi - FOTO

| Böyük Britaniya digər raketləri müdafiə edə biləcək raket hazırlayacaq

| Roma Papası ömürlük həbs cəzasına qarşı çıxdı

| Boris Conson Halka çevrildi - FOTO

| ABŞ bazarı sabitləşdirmək üçün ehtiyat neftdən istifadə etməyə hazırdır

| Fıstıq allergiyasına qarşı ilk dərman təsdiqləndi

| ABŞ-ın SSRİ-yə qarşı göyərçin "agentlər"inin üstü açıldı - Sənədlər ələ keçdi

| Dronların hücumu Səudiyyə Ərəbistanını neft hasilatının yarısından məhrum etdi

| Afrika terrorla kəskin mübarizəyə başlayır – 1 milyard dollar xərclənəcək

| Türkiyədə millət vəkili axtarışa verilib - FOTO

| İbrahimoviç meydana qaçan fanatı baxışı ilə “yıxdı” - VİDEO

| Souden Fransadan sığınacaq istədi

| “Zirə” “Sumqayıt”a, “Qəbələ” “Sabah”a qalib gəldi - VİDEO

| İsmayıllı rayonunun İvanovka kəndindəki Mədəniyyət Sarayı əsaslı təmirdən sonra istifadəyə verilib - FOTO

| Novxanıda ağır qəza: üç ölü, altı yaralı

| Birinci vitse-prezident İsmayıllıda uşaq bağçasının açılışında iştirak edib - FOTO

| Lənkəranda piyada əleyhinə mina aşkarlanıb - FOTO

| Mehriban Əliyeva İsmayıllıda zəlzələdən zərər gördükdən sonra bərpa olunmuş evi ziyarət edib - FOTO

| Şabranda “Ford” yandı

| Birinci vitse-prezident İsmayıllıda səfərdə olub - FOTO

| Şəmkirdə balıq ovu turniri keçirilir - FOTO

| Mehriban Əliyeva Şamaxı zəlzələsində qəzalı vəziyyətə düşmüş evi yenidən inşa olunan ailə ilə görüşüb - FOTO

| Polşalı turisti Ermənistanda ayı parçaladı

| Heydər Əliyev Fondu Şamaxıda zəlzələdən sonra qəzalı vəziyyətə düşmüş evin yerində yenisini inşa edib - FOTO Azərbaycan Respublikasının Birinci vitse-prezidenti Mehriban Əliyeva sentyabrın 14-də Şamaxıya səfəri çərçivəsində şəhərin Şirvanşah İbrahim küçəsi 26 ünvanında yaşayan Hicran İsmayılovaya məxsus, bu il fevralın 5-də və 6-da baş verən zəlzələ nəticəsində qəzalı vəziyyətə düşmüş evin yerində Heydər Əliyev Fondu tərəfindən inşa edilən evdə yaradılan şəraitlə tanış olub.

| Avqustda itkin düşmüş qadın və azyaşlı qızı tapıldı

| Şamaxı cümə məscidinin imamı Mehriban Əliyevaya Quran hədiyyə etdi - FOTO

| Birinci vitse-prezident Şamaxıda Məlikçobanlı kənd tam orta məktəbinin açılışını edib - FOTO

| Mehriban Əliyeva Şamaxıya səfər edib - FOTO

| Dünyanın ən varlı qadınları - SİYAHI + FOTO

| Rusiya “SU-35”ləri Türkiyədə

| Ağstafada partlamamış raket mərmiləri tapıldı - FOTO

| Nurməhəmmədov Puaryeyə verdiyi vədi yerinə yetirdi

| Usama bin Ladenin oğlu öldürüldü

| Yevlax və Şəmkirdə texnika xətti zədələdi, yüzlərlə abonent qazsız qaldı - FOTO

| Narkotiki daxili orqanında sərhəddən keçirmək istədi

| Sibir vesterni: 1943-cü ildə qızıl mədənlərini soyan Evenk Pavlovun quldur dəstəsi

| Müdafiə Nazirliyi və Türkiyə səfirliyindən birgə yürüş - FOTO

| 35 il səhvən həbsdə yatan qadın üç milyon dollar təzminat alacaq - FOTO

| Paytaxtın bəzi məhəllələri işıqsız qaldı - VİDEO

| İlk amerikalı milyarder qadın: 10 yaşından işləməyə başlayıb - FOTO

| Kərimov və Niyazov Daşkənd və Aşqabadın Türk Şurasına daxil olmasına qarşı çıxıb - Ekspert

| Güləş üzrə dünya və Avropa çempionatlarının məkanları açıqlandı

| Antalyada azərbaycanlı belə bıçaqlandı - VİDEO

| Azərbaycan Diasporuna Dəstək Fondu Türkiyədəki soydaşlarımızı bir araya topladı - VİDEO

| Azərbaycanın Xalq rəssamı vəfat etdi

| Olqa Kazakova: Dil baryerinin olmaması rus mədəniyyət xadimlərini Azərbaycana cəlb edəcək - VİDEO

| Bakıda üçotaqlı ev yanaraq kül oldu

| İlham Əliyev ölkəmizə yeni təyin olunmuş səfirlərin etimadnamələrini qəbul etdi - FOTO

| “Kiyev-Peçora monastrı” Bakıda - VİDEO

| Bakı polisindən çağırış: “Yol qaydalarına əməl edin, əks təqdirdə...”

| Bakıda yeniyetmələr arasında bıçaqlaşma

| İki güləşçimiz dünya çempionatının finalına çıxmaq üçün mübarizə aparacaq

| İstirahət gününün havası: şimşək çaxacaq, yağış yağacaq

| “Tofiq Bəhramov”da mövsümün ilk prinsipial qarşıdurması - PREVYU

| DİN keçmiş məhkəmə sədrinin qətli ilə bağlı məlumat yaydı

| Azərbaycanda tüfeyli ana sərxoş olaraq uşağını dəfələrdə döydü

| Azərbaycanlı keçmiş arvadını amansızlıqla qətlə yetirdi - FOTO/VİDEO

| Həftəsonu işləyənlərə əlavə ödənişlər verilsin - TƏKLİF

| Gündüz İsmayılov: Sorğu keçirsək, çoxları əsl mömin olduğunu iddia edəcək - MÜSAHİBƏ

| BMW “Ford”la toqquşdu: hər ikisi arakəsməyə dəyərək aşdı - VİDEO

| Bakıda tələbə vəfat edib

| Dünya çempionumuz peşəkar rinqə nokautlu qələbə ilə başladı

| Anasıgilə gedəcəyini deyən gəlin azyaşlı qızı ilə yoxa çıxdı - FOTO

| Sürücüsüz ZİL “Jiquli”yə çırpıldı