Bakı
Bakı booked.net
+30°C
FreeCurrencyRates.com

Rüşvət təhsil  sistemini  məhv edir

  95

Tapdıq ABBAS
Baş redaktor,
“Əməkdar mədəniyyət işçisi”,
Pedaqoji fəlsəfə doktoru,
Qarabağ müharibə veteranı

Dövlətin təşkil etdiyi mübarizə isə kəsərsizdir

Yeni dərs ili başlayır. Ölkə təhsilinin problemlər isə çoxdur. Çünki təhsil o qədər çoxşaxəli mürəkkəb  prosesdir. onu hərtərəfli işlənmiş elmi konsepsiya olmadan tənzimləmək mümkün deyil. Ümumiyyətlə, təhsil sistemi ilə bağlı dünyanın ən yaxşı təhsili olan bütün ölkələrdə bir istək var. Hər kəs təhsilin daha gözəl olmasını istəyir. Çünki təhsil cəmiyyətin əsasıdır. Ölkə təhsilində mövcud olan nöqsanlar ölkənin keçdiyi yola da bağlıdır.  Keçmiş sovet respublikalarında problemlər bənzərdir. Bunlardan biri heç şübhəsiz, təhsildə keyfiyyətin çox aşağı olmasıdır. Obyektivlik naminə deyək ki, son illər təhsildə müəyyən dəyişikliklər var. Amma ümumiyyətlə, sovetlər dağılandan sonra iqtisadi böhran hər tərəfə, o cümlədən təhsilə də pis təsir edib. Çünki iqtisadi, texnoloji zəiflik, siyasi hərc-mərclik,  bunların hamısı təhsilə həm maddi, həm mənəvi, həm də təşkilati baxımdan birbaşa mənfi təsir etdi. Həm orta, həm də ali məktəblərdə, həm müəllimlər, həm də innovasiyalar baxımından irəliləmələr olmadı. Sovet dövründə inkişafın əsas səbəbi təhsilin keyfiyyətcə yaxşı olması idi.

Ölkəmiz müstəqillik qazandığı illər ərzində təhsilin keyfiyyətinin yüksəldilməsi sahəsində addımlar atılıb. Lakin bu addımlar nəzərdə tutulan nəticəni verməyib. Çünki sistemli və ardıcıl olmayıb. Əgər təhsildə ciddi islahat aparıb, keyfiyyətli kadr hazırlamaq istəyiriksə, buna orta məktəblərdən başlamaq  lazımdır. Çünki təməl məhz burda qoyulur. Yəni adamı vətəndaş edən, ona savad verən orta məktəbdir. Ali məktəb ixtisas verir. Ali məktəbə şagirdlərin bir hissəsi gəlir. Orta məktəbdə insan təxminən necə formalaşırsa, sonrakı həyat yolu, ali məktəbdə də ona bənzər şəkildə davam edir. Məncə orta məktəblərin fəaliyyətinə qeyri-adi dərəcədə ciddi nəzarət olmalıdır. Sadaladığım səbəblər orta məktəblərin zəif olmasının əsas səbəbidir. Əvvəllər orta məktəblərin funksiyası bütün fənlər üzrə şagirdləri minimum biliklə təmin etmək idi. İndi tələbə qəbulu elə sistemlə aparılır ki, orta məktəbin hazırladığı şagirdə verilən tələblər dəyişilir. Orta məktəbin yetişdirəcəyi şagird çox gözəl yazmalıdır, ciddi surətdə təhlil aparmağı bacarmalıdır, ancaq bunlar ali məktəbə qəbulda yoxlanılmır. Ali məktəbə qəbul yalnız test yazmaqla həll edilir. Test yazmaq isə texniki işdir.

Təhsilin inkişafına maneə olan ən ciddi problem rüşvətin geniş yayılmasıdır.

Ölkədə başqa sferalarda olduğu kimi, təhsil sistemində də çox ciddi korrupsiya var və bu bəlaya qarşı yetərincə mübarizə aparılmır. Hökumət istəsə, təhsil sistemində korrupsiyanın qabağı çox asanlıqla ala bilər. Heç inkişaf etmiş ölkələrdən misal gətirmirəm. Sadəcə, götürək qonşu İranı və Türkiyəni. Bu ölkələrdə korrupsiya, rüşvət varmı? Müxtəlif sferalarda var. Bəs təhsildə korrupsiya varmı? Nə İranın, nə də Türkiyənin nə orta, nə də ali məktəb sistemində qəti surətdə korrupsiya halları yoxdur. Deməli, dünyanın çox da qabaqcıl olmayan ölkəsində də təhsili korrupsiyadan tam azad etmək olar. Çünki o dövlətlərin də öz dövlətçilik ənənəsi var. Təhsil onlar üçün xüsusi sahədir. Burada kim rüşvət alsa, onun karyerası məhv olar və cəmiyyətdə nüfuzdan düşər. Həmin ölkələrin bu məsələyə yanaşması o qədər ciddidir ki, belə hallara heç kim yol verə bilməz. Biz isə rüşvətə qarşı mübarizəni sözdə deyilir, amma işdə ona əməl edilmir. Təhsil sahəsində olan korrupsiya təhsil sisteminə çox öldürücü təsir edir.

 İstənilən ölkədə, təhsil ocağında, rüşvəti ləğv etmək üçün başda duran birinci adam özü, rüşvət almır. Nəinki rüşvət almamalı, hətta o, bunu ağlına belə gətirməməlidir. Rəhbər şəxslər elə mühit yaratmalıdır ki, ümumiyyətlə, rüşvət vermək və almaq mümkün olmasın, insanlar şüurlu şəkildə rüşvət almaq istəməsinlər. İstəsələr də mümkün olmasın. Burada qeyri-adi dərəcədə ciddi yanaşma olmalıdır. Rüşvət təkcə o deyil ki, pul verib iş görəsən. Hər hansı bir uşağa tapşırıqla qiymət verməyin özü də korrupsiyadır. Bu, sosial ədalətin pozulmasıdır. Bu, virus kimi bir şeydir – damcı boyda ora düşsə, o, mütləq böyüyür, sürətlə ətrafa yayılır. Yalnız «bir faiz rüşvət var» anlayışı yoxdur. Əgər orada təhsil ocağının başçısının övladı oxuyursa, o uşağa başqa cür baxılsa, orada tapşırıq da olacaq, rüşvət də. Misal çəkdiyim ölkələrdə sistem elə qurulub ki, orada heç nə eləmək mümkün deyil. Təhsilin məqsədi vətəndaşların yetişməsi üçün onlara bərabər imkanlar yaratmaqdır. Amma rüşvət bərabər imkanları məhv edir. Rüşvətlə, tapşırıqla təhsilin missiyaları bir-birindən fərqlidir. Bunlar bir yerdə mümkün ola bilməz. Rüşvət və tapşırıq sistemi aradan qaldırılmayınca, təhsilin keyfiyyətdən danışmaq mümkün olmayacaq. 

Acınacaqlı haldır ki, ölkənin təhsil sistemi rüşvətə elə yoluxub, adam dəhşətə gəlit. Hər bir təhsil müəssisəsi rəhbərinin rüşvət torunun başında durduğu ölkədə uğurlu təhsildən söhbət gedə bilməz. Rüşvət ölkənin bütün sahələrində, o cümlədən təhsilin bütün pillələrində adiləşdirilib, normal münasibət vasitəsinə çevrilib.

Ölkədə rüşvətxorluğa qarşı prezident səviyyəsində aparılan mübarizə korrupsionerlər tərəfindən təftiş edilir ki, bu da gözlənilən nəticənin əldə olunmasına maneələr yaradılır.

Xalqın, mətbuat və digər təşkilat nümayəndəlırinin ictimai nəzarəti isə yox səviyyəsindədir.

Xəbər Lenti

| Bakının azad edilməsinin 101-ci ili: “Al Bakını! Vətəninə bir altun ərməğan apar!”

| Antalyada rus turistlərin paraşütdən düşmələri səhnəsi yayıldı - VİDEO

| Gecə kabusu qadını xəstəxanalıq etdi - FOTO

| Böyük Britaniya digər raketləri müdafiə edə biləcək raket hazırlayacaq

| Roma Papası ömürlük həbs cəzasına qarşı çıxdı

| Boris Conson Halka çevrildi - FOTO

| ABŞ bazarı sabitləşdirmək üçün ehtiyat neftdən istifadə etməyə hazırdır

| Fıstıq allergiyasına qarşı ilk dərman təsdiqləndi

| ABŞ-ın SSRİ-yə qarşı göyərçin "agentlər"inin üstü açıldı - Sənədlər ələ keçdi

| Dronların hücumu Səudiyyə Ərəbistanını neft hasilatının yarısından məhrum etdi

| Afrika terrorla kəskin mübarizəyə başlayır – 1 milyard dollar xərclənəcək

| Türkiyədə millət vəkili axtarışa verilib - FOTO

| İbrahimoviç meydana qaçan fanatı baxışı ilə “yıxdı” - VİDEO

| Souden Fransadan sığınacaq istədi

| “Zirə” “Sumqayıt”a, “Qəbələ” “Sabah”a qalib gəldi - VİDEO

| İsmayıllı rayonunun İvanovka kəndindəki Mədəniyyət Sarayı əsaslı təmirdən sonra istifadəyə verilib - FOTO

| Novxanıda ağır qəza: üç ölü, altı yaralı

| Birinci vitse-prezident İsmayıllıda uşaq bağçasının açılışında iştirak edib - FOTO

| Lənkəranda piyada əleyhinə mina aşkarlanıb - FOTO

| Mehriban Əliyeva İsmayıllıda zəlzələdən zərər gördükdən sonra bərpa olunmuş evi ziyarət edib - FOTO

| Şabranda “Ford” yandı

| Birinci vitse-prezident İsmayıllıda səfərdə olub - FOTO

| Şəmkirdə balıq ovu turniri keçirilir - FOTO

| Mehriban Əliyeva Şamaxı zəlzələsində qəzalı vəziyyətə düşmüş evi yenidən inşa olunan ailə ilə görüşüb - FOTO

| Polşalı turisti Ermənistanda ayı parçaladı

| Heydər Əliyev Fondu Şamaxıda zəlzələdən sonra qəzalı vəziyyətə düşmüş evin yerində yenisini inşa edib - FOTO Azərbaycan Respublikasının Birinci vitse-prezidenti Mehriban Əliyeva sentyabrın 14-də Şamaxıya səfəri çərçivəsində şəhərin Şirvanşah İbrahim küçəsi 26 ünvanında yaşayan Hicran İsmayılovaya məxsus, bu il fevralın 5-də və 6-da baş verən zəlzələ nəticəsində qəzalı vəziyyətə düşmüş evin yerində Heydər Əliyev Fondu tərəfindən inşa edilən evdə yaradılan şəraitlə tanış olub.

| Avqustda itkin düşmüş qadın və azyaşlı qızı tapıldı

| Şamaxı cümə məscidinin imamı Mehriban Əliyevaya Quran hədiyyə etdi - FOTO

| Birinci vitse-prezident Şamaxıda Məlikçobanlı kənd tam orta məktəbinin açılışını edib - FOTO

| Mehriban Əliyeva Şamaxıya səfər edib - FOTO

| Dünyanın ən varlı qadınları - SİYAHI + FOTO

| Rusiya “SU-35”ləri Türkiyədə

| Ağstafada partlamamış raket mərmiləri tapıldı - FOTO

| Nurməhəmmədov Puaryeyə verdiyi vədi yerinə yetirdi

| Usama bin Ladenin oğlu öldürüldü

| Yevlax və Şəmkirdə texnika xətti zədələdi, yüzlərlə abonent qazsız qaldı - FOTO

| Narkotiki daxili orqanında sərhəddən keçirmək istədi

| Sibir vesterni: 1943-cü ildə qızıl mədənlərini soyan Evenk Pavlovun quldur dəstəsi

| Müdafiə Nazirliyi və Türkiyə səfirliyindən birgə yürüş - FOTO

| 35 il səhvən həbsdə yatan qadın üç milyon dollar təzminat alacaq - FOTO

| Paytaxtın bəzi məhəllələri işıqsız qaldı - VİDEO

| İlk amerikalı milyarder qadın: 10 yaşından işləməyə başlayıb - FOTO

| Kərimov və Niyazov Daşkənd və Aşqabadın Türk Şurasına daxil olmasına qarşı çıxıb - Ekspert

| Güləş üzrə dünya və Avropa çempionatlarının məkanları açıqlandı

| Antalyada azərbaycanlı belə bıçaqlandı - VİDEO

| Azərbaycan Diasporuna Dəstək Fondu Türkiyədəki soydaşlarımızı bir araya topladı - VİDEO

| Azərbaycanın Xalq rəssamı vəfat etdi

| Olqa Kazakova: Dil baryerinin olmaması rus mədəniyyət xadimlərini Azərbaycana cəlb edəcək - VİDEO

| Bakıda üçotaqlı ev yanaraq kül oldu

| İlham Əliyev ölkəmizə yeni təyin olunmuş səfirlərin etimadnamələrini qəbul etdi - FOTO

| “Kiyev-Peçora monastrı” Bakıda - VİDEO

| Bakı polisindən çağırış: “Yol qaydalarına əməl edin, əks təqdirdə...”

| Bakıda yeniyetmələr arasında bıçaqlaşma

| İki güləşçimiz dünya çempionatının finalına çıxmaq üçün mübarizə aparacaq

| İstirahət gününün havası: şimşək çaxacaq, yağış yağacaq

| “Tofiq Bəhramov”da mövsümün ilk prinsipial qarşıdurması - PREVYU

| DİN keçmiş məhkəmə sədrinin qətli ilə bağlı məlumat yaydı

| Azərbaycanda tüfeyli ana sərxoş olaraq uşağını dəfələrdə döydü

| Azərbaycanlı keçmiş arvadını amansızlıqla qətlə yetirdi - FOTO/VİDEO

| Həftəsonu işləyənlərə əlavə ödənişlər verilsin - TƏKLİF

| Gündüz İsmayılov: Sorğu keçirsək, çoxları əsl mömin olduğunu iddia edəcək - MÜSAHİBƏ

| BMW “Ford”la toqquşdu: hər ikisi arakəsməyə dəyərək aşdı - VİDEO

| Bakıda tələbə vəfat edib

| Dünya çempionumuz peşəkar rinqə nokautlu qələbə ilə başladı

| Anasıgilə gedəcəyini deyən gəlin azyaşlı qızı ilə yoxa çıxdı - FOTO