Bakı
Bakı booked.net
+30°C
FreeCurrencyRates.com

Şəriətdə üstünlük seyidliklə deyil, Allahın və Peyğəmbərin dediklərinə bağlılıqla, dürüstlük və əxlaqla bağlıdır

  936

Efirdə kişiyə bənzər qadınlar və qadına bənzər kişilər kütləni ələ ala bilirsə, bu halda, mənəvi boşluqda olmağımız qaçılmazdır

 Sovet rejiminin süqutundan sonra müstəqilliyini qazanan ölkəmizdə sanki, bütün mənəvi dəyərlər də bir anda dəyişdi. Atezim və kommunizim ideologiyasından qurtulan insanlar, elə bil bir mənəvi boşluğa düşdülər və böyük əksəriyyəti dinə üz tutdu. Bundan istifadə edən bəzi xarici qüvvələr də, öz emissarların ölkəmizə göndərərək bu boşluğu öz ideologiyaları ilə  doldurmağa çalışdılar. Cəmiyyət elə bil iki hissəyə bölündü. Xarici emissarların təsiri altına düşənlər və öz milli mənəvi dəyərlərin qorumağa çalışanlar.

 Həmin dövürdən bizi artıq 27 ildən çox bir zaman məsafəsi ayırır. Buna baxmayaraq, bu gün də insanların bir qismi,  sanki bir mənəvi boşluq içərisində çabalayır və çıxış yolu axtarır. Niyə, nə üçün, bütün bu suallara cavab tapmaq məqsədi ilə ilahiyyat üzrə fəlsəfə doktoru, tanınmış dinşünas, Əkrəm Həsənova müraciət etdik:

- Əkrəm müəllim bu gün insanlar sanki mənəvi boşluq içərisindədirlər. Sizcə bunun səbəbi nədir?

- Bunun səbəbi insanların, cəmiyyətin mənəviyyata qarşı laqeydliyidir. Biz insan olaraq hər gün çalışırıq ki, yaxşı yeyək, içək, geyinək və immunitetimiz yaxşı olsun. Belə olduqda bədən cəhətdən sağlam ola bilirik. Ancaq bu bizim maddi, görünən tərəfimizdir. Bir də bizim ruhumuz var. Doğrudur ki, ruh məsələsində ateistlər fərqli düşünür və müasir Qərb anlayışı fərqlidir. Onlar bəzən ruhun varlığını inkar edirlər. Ancaq heç də belə deyil. Biz yalnız əşya deyilik ki, ruhumuz olmasın. Bizim bədənimizi idarə edən güclü ruhumuz var ki, biz ruhumuzu da qidalandırmalıyıq. Ruhumuzu qidalandırmaq bizim mənəviyyatımızı, əxlaqımızı kamilləşdirir. Çünki, biz insanlarda yaradıcı qüvvəyə inam var. Bu baxımdan bəzən insanlar, çevrəmiz bizim ruh halımızı, mənəviyyatımızı korlayır, zədələyir. Bir növ elə bir çevrədə yaşayırıq ki, mənəvi halımız sarsılır. Məhz ruhumuzu, mənəviyyatımızı artırmaq üçün bizə müəyyən qədər dini bilgilər lazımdır. Çalışmalıyıq ki, orta və ali məktəblərdə gənclərimiz dini cəhətdən savadlansınlar. Xüsusilə efirlərə  savadlı ilahiyatçılar dəvət edilməlidir ki, onlar insanlara mənəvi bilgilər verə bilsinlər. Burada televiziyanın və mətbuatın da üzərinə müəyyən məsuliyyət düşür.

Mənəvi boşluqda olmağımızın bir səbəbini də televiziya ekranlarından mənəviyatsız insanların bizə, cəmiyyətimizə mənəviyyatsızlığı təbliğ etmələrində axtarmaq lazımdır. Yalnız maddiyata üstünlük verən, haram pullar hesabına harınlayan bir çox insanlar, şou-biznes təmsilçiləri (onlara sənət adamları deməyə dilim gəlmir-Ş.S), qadın və kişi müğənnilər var ki, məqsədyönlü şəkildə mənəviyyatımızı zədələyirlər.

Məsələn, efirlərdə kişiyə bənzər qadınlar və qadına bənzər kişilər kütləni ələ alıb. Belə bir halda, mənəvi boşluqda olmağımız qaçılmazdır.

- Gələn ilin sentyabrından orta və ali məktəblərdə dini tədrislər olacaq. Buna qədər "Həyat bilgisi" adlı dərslik inteqrativ fənn kimi tədris edilirdi. Yəqin ki, orada dini məlumatlar kifayət qədər olmadığından dinin ayrıca tədris olunması qərara alındı.

- Ümumiyyətlə, məktəblərdə dini fənlərin tədrisinə müstəqillik əldə etdiyimiz gündən başlamaq lazım idi. Doğrudur, o vaxlar müəyyən bir proses başlandı, lakin proses ləng getdiyindən, mənəvi aclıq keçirən gənclərimizin bir hissəsi heç özləri də dərk etmədən xarici radikal dini meyilləri təbliğ edən qruplara qoşuldular. Əgər onlar vaxtında orta məktəbdə və ali təhsil ocaqlarında dini bilgilər alsaydılar, əlbətdə ki, heç bir xarici radikal axına qoşulmaq təhlükəsi də ortaya çıxmazdı. Gec də olsa, artıq buna nail olduq ki, orta və ali məktəblərdə dini tədris verilsin, inanıram ki, bu proses gənclərə xüsusi mənəvi stimul verəcək. İndi artıq televiziyalarda ciddi və maraqlı dini, mənəvi verilişlərin hazırlanması proseslərinə başlamaq mərhələsinə keçmək lazımdır ki, ümumiyyətlə cəmiyyətimizin maarifləndirilməsi prosesi gücləndirilsin. Çünki bu prosesi indi başlamasaq artıq gec olacaq. Ümid edirik ki, bu problem də öz həllini tapacaq.

- Əkrəm müəllim oxucularımızı maraqlandıran digər bir məsələyə də aydınlıq gətirməyinizi xahiş edirik. Dinimizdə əhd etmək, nəzir vermək, yaxud almaq varm?

- Nəzir vermək dinimizdə var. O da, şəriətin göstərdiyi çərçivədə olmalıdır. Nəzirlə bağlı peyğəmbər(s.ə.s.) hədisində bildirilir ki, insanın nəzir verməsi onun qədərinə yazılanı dəyişmir. Peyğəmbər səhih bir hədisdə buyurub ki, sadəcə nəzir verməklə paxılın əlindən nəsə çıxmış olur. Çünki, islama görə insan yaxşı halda da sədəqə verməli, yaxşılıq etməli, çətin durumda da bunu etməlidir. Ancaq nəzir etmək şəriətin göstərdiyi və icazə verdiyi çərçivədə icazəli hesab edilir. O ki, qaldı qapılarda dilənmək və.s. belə nəzir icazəli deyil.

- Seyid kimlərə deyilir? Seyid olmayanlarla onların fərqi nədədir?

- Seyid Məhəmməd peyğəmbər (s.ə.s.) nəslindən gələn şəxsə deyilir. Ərəbcə tərcümədə ağa, rəhbər deməkdir. Şəriətdə üstünlük seyidliklə deyil, Allahın və Peyğəmbərin dediklərinə bağlılıqla, dürüstlük və əxlaqla bağlıdır. Seyid olanların nəsil şəcərəsi olur. Əgər varsa, biz onun seyid olmasını qəbul edirik, ancaq digər insanlardan fərqləndirmirik və xüsusi üstünlük vermirik. Onun üstünlüyü Allaha, mənəviyyata bağlılığı, cəmiyyətdə tutduğu dürüst mövqeyi ilə bilinir.

Şəriətə görə seyidlik insana xüsusi üstünlük vermir, o vaxta qədər ki, o Allahın sevimli bəndəsi olur. Dua edəndə, duası qəbul olunur. Dünyasını dəyişdikdən sonra isə o, bizə dua edə bilmir, bizə nə bu dünyada, nə də axirətdə kömək edə bilmir. Ancaq qəbirləri ziyarət etmək dinimizdə icazəli hesab edilir.

Allah dostu olduğu üçün digər yaxınlarımız kimi onların qəbrini ziyarət edə bilərik. Onlar üçün dua edə bilərik. Çünki, insan seyid olsa belə, artıq dünyasını dəyişdikdən sonra özünə və yaxınlarına dua edə bilmir.

Ancaq həyatda əməli saleh insan kimi yaşayıbsa, Allah onların övladlarına kömək edir, bir şərtlə, onların övladları da Allahın sərhədlərini qorumalıdır. Yoxsa, mən seyidəm deyib, insanlara qarşı təkəbbürlülük edir, yalan danışır, əxlaqsızlıq edirsə, o da bir insandır və günah qazanır.

- Məhəmməd Peygəmbər (s.ə.s.) dövründən üzü bəri neçə nəsl sonra təkrar onun nəsli sayılır? Onu təyin etmək mümkündür? Ümumiyyətlə, seyidliyi təsdiq edən sənəd var?

- Bilirsiniz, seyidlik anlayışı Səfəvilər hakimiyyətə gələndən sonra formalaşıb və o dövrdə seyid olanlara xüsusi üstünlük, böyük vəzifə verirdilər. Hətta kifayət qədər saxta sənəd düzəldib vəzifə üçün seyidlik adını alanlar da olub. Sonra bu cür fikir axını, xüsusi cərəyan, məzhəb formalaşıb və günümüzə qədər də bu davam edir. Fikir versəniz, bu anlayış əsasən İran ərazisi və cənub bölgəsində özünü daha qabarıq göstərir. Peyğəmbərin övladları, nəvələri, nəticələri, Qiyamət gününə qədər gələnlər hamısı seyid hesab edilir. Əsl seyidləri müəyyən etmək çox çətindir. Hardasa, belə rəsmi qədim sənəd varsa, onunla müəyyən oluna bilər, yaxud da ata babaları seyid olanlar bunu nəsildən-nəsilə şifahi yolla bildirə bilərlər. İndi dəqiq seyid olanlarla yalançı seyid olanları fərqləndirmək qeyri- mümkündür.

Məsələn, bəzi ərəb ölkələrində seyidlər nəsil səcərəsi ilə tanınır. Sonralar bu nəsillər artıb, hər yerə səpələniblər. Bu səbəblə ola bilər ki, bütün ölkələrdə seyyid nəslindən olan insanlar olsun. Ancaq bunu müəyyən etmək yuxarıda qeyd etdiyim kimi mümkün deyil.

 Şahnaz Salehqızı

 

Xəbər Lenti

| Alimlər insanın nə zaman qocaldığını izah etdilər

| Fransada cərrah 30 il ərzində 250 uşağı zorlayıb - Qalmaqal

| Şahzadə Harri Meqan Marklın güdazına getdi

| İngiltərə Mərkəzi Bankının rəhbəri dollara əvəz tapdı

| "Qarabağ" - "Linfild" oyununun hakim təyinatları açıqlanıb

| Məşhur aktyor futbol klubunun həmsahibi oldu

| Finlandiyada işə qəbul olunanlara tər qoxulu ətir veriləcək

| ABŞ Qrenlandiyaya qayıtmaq qərarına gəldi

| Şimali Koreya növbəti raketi işə saldı

| Ən zəngin aktrisaların adları açıqlandı – Top 10

| Tramp Çinə ağır zərbə vurdu

| "Mançester Siti"dən LGTB-yə dəstək

| Sumqayıt sakini Gəncədə sərxoş olub qəzaya düşdü

| Dünyanın ən zəngin adamlarından biri öldü

| Sahildə yolu keçən qadını maşın vurdu

| Tovuz sakini naməlum şəraitdə bıçaqlandı

| Qarsda benzin qaçaqçılığı edən azərbaycanlılar saxlanılıb

| Sərxoş sürücü VAZ-ı aşırdı, toydan gələn üç nəfər yaralandı - FOTO

| İsmayıllıdan Şəkiyə toya gəldi, bıçaqlandı

| Obamalar 15 milyon dollara mülk alır - FOTO

| Bizans və Xilafət ordularını məğlub edən Sacoğlu Yusif

| Buzovnada qaynanasını döyməkdə şübhəli bilinən kürəkən saxlanıldı

| İndoneziya Azərbaycanın Dağlıq Qarabağ münaqişəsindəki ədalətli mövqeyini dəstəkləyir – Səfir

| Sağlamlığımızla bağlı əhəmiyyət vermədiyimiz - 17 FAKT

| ABŞ Rusiyaya qarşı yeni sanksiyalar elan etdi

| Bakıda 4-cü İndoneziya Mədəniyyət Festivalı keçiriləcək

| Bakıda 4-cü İndoneziya Mədəniyyət Festivalı keçiriləcək

| Neftçalada bu kəndlərin yolları yararsız haldadır - VİDEO

| Ramzan Kadırov vəsiyyət etdi

| Məhkəmə yol polisi əməkdaşının ölümünə səbəb olan sürücüyə bəraət verdi

| İlham Əliyev Zelenskini təbrik etdi

| Türkiyədə Nəsiminin 650 illiyinə həsr olunan xatirə pulu - FOTO

| İstirahət günlərində hava necə olacaq?

| Tağıyevin milyonlar qazandığı balıq kombinatı qəzalı vəziyyətdədir - FOTO

| Qəbələdə də meşə yanır: helikopter və təyyarə cəlb edildi

| Tələbələr həmişə bu ixtisaslara üstünlük verirlər: Təhsil haqları nə qədərdir? - SİYAHI

| Həbsxanaya "heroinli şirniyyat" keçirmək istədilər

|

Qiymətlər ensə, bolluq olacaq

|

DÜNYA VƏ AXİRƏT: METAFİZİK DÜŞÜNCƏLƏR

 

|

Bütün problemləri prezidentmi çözməlidir?

|

Bütün problemləri prezidentmi çözməlidir?

| Bakıda yeniyetmə qız evdən qaçdı: atası bir ildir zorlayırmış

| Sezen Aksuya ağır itki üz verib

| Hirkan Milli Parkında yanğın söndürülüb: Təngivanda tüstülənmə var

| ABŞ senatoru Qrenlandiyanı almağı bir il öncə təklif edibmiş

| Sevgilisini öldürən sabiq polis əməkdaşının məhkəməsinə şahidlər məcburi gətiriləcək

| Sərxoş kişi yıxılıb yaralandı: yaxınları axtarılır - FOTO

| Putin ABŞ təhlükəsinə qarşı tədbir görülməsini tapşırdı

| Tarixin ən güclü "Ferrari"sinin qiyməti açıqlandı - FOTO

| Ərdoğan Putinlə İdlibdəki vəziyyətdən danışdı: "Türkiyəyə çox ciddi təhdiddir"

| Beyin mərkəzinin sədri Ermənistanı ifşa etdi

| Bakıda maşın qəflətən alovlandı, qapıları kilidləndi - VİDEO

| Ekspertlər: Tramp Yerevana eyham vurur ki, Qarabağ üzrə mövqeyini dəyişməli, Bakı ilə razılığa gəlməlidir

| Süpürgəçilər yüksək sürətli yolda qorxulu anlar yaşatdılar - VİDEO

| Malyorkada yüzlərlə insanın basdırılmamış qalıqları tapılıb

| Gələcək uşaqları bu günün əlindən alıb

| Azərbaycanın xarici dövlət borcu açıqlandı

|

Fransa və Əlcəzair Azərbaycana yeni səfir təyin etdi

| Bakıda ağır qəza: bir ölü, iki yaralı

| Lerikdə dörd məktəb binası tikilir - VİDEO

| Mərdəkanda avtomobil körpüdən aşdı: yaralılar var, biri uşaqdır

| Taxta bazarındakı yanğından geriyə qalanlar - FOTO/VİDEO

| Bakıda ərəblərin şam işığında romantik görüşü yanğınla bitdi

| "Liverpul" Premyer Liqa tarixində ən bahalı saziş bağlamağa hazırlaşır

| Azyaşlı qonşusuna qarşı seksual xarakterli hərəkət etdi, 10 il iş aldı

| Şamaxı Rəsədxanası: ulduzların rəqsi, Süd Yoluna baxış - FOTOREPORTAJ

| "Premium Bank” dünyanın ən böyük banklarından birinin tərəfdaşı oldu

| "Premium Bank” dünyanın ən böyük banklarından birinin tərəfdaşı oldu

| Şamaxıda yolu keçən 13 yaşlı oğlanı maşın vurdu

| FHN: Bu il Azərbaycanda çox isti hava olmayıb

| Kişi 30 il beyində qurd gəzdirib

| Nazirlik sosial yardıma görə rüşvət istənilməsi barədə iddialara aydınlıq gətirdi

| Sabah zəif duman olacaq

| Ekoloq: Xəzərdə suyun azalması iqtisadi proseslərlə bağlıdır

| Paşinyanı etiraz aksiyası ilə qarşıladılar

| Futbolçumuz Küveyt klubuna transfer oldu - FOTO

| "Range Rover" işıq dirəyinə çırpıldı - VİDEO

| Nitq və danışıq bacarığının karyera üçün əhəmiyyəti

| Balıq tutmaq istəyərkən göldə boğuldu

| Hacıqabuldakı qəzada yaralanan səkkiz nəfərin vəziyyəti açıqlanıb

| Bulvarda özünü dənizə atan oğlanı xilas etdilər

| Bakıda pişik balası uşağın ölümünə səbəb oldu

| Erməni hərbçiləri daşıyan maşın aşdı: 11 yaralı

| Yol polisi atmosferi çirkləndirən avtomobillərə qarşı reyd keçirib - FOTO

| Bərdədə üç əsrlik hamam: kişilər ön, qadınlar isə arxa hissədən girirdilər - FOTO

| Yasamalda 1200-dən çox qəbir nömrələnib - ÖZƏL

| İki ağızlı balıq tutuldu

| Abituriyentlərə müraciət: Vaxtında qeydiyyatdan keçməsəniz, imtina kimi qiymətləndiriləcək

| Azərbaycanda oğurlanan avtomobillər: aralarında "Porsche"lər də var

| Boris Conson Makronla görüşdə ayağını stola qoydu, birmənalı qarşılanmadı - VİDEO

| Taxta bazarındakı yanğında zərərçəkənlər evə buraxıldı

| Ev sahiblərinin əl-qolunu bağlayıb qızılları oğurlayan dəstə üzvləri tutuldu

| Havay təyyarəsi havada tüstüləndi: xəsarət alanlar var

| Şəhərsalma qaydaları ilə bağlı qərara dəyişikliklər edildi

| Elektrik qatarlarından istifadə edənlərin nəzərinə

| Bir sıra rayonlarda qaz sızmaları aşkarlanıb - Məhdudiyyət olacaq

| Seksoloq: Nə qadın, nə kişi xəyanət edir, bu, sadəcə, vərdişdir - MÜSAHİBƏ

| Hacıqabulda yol qəzası: yaralananlar var